Tham gia WEBINAR BIẾN NGHĨA VỤ PHÁP LÝ EPR THÀNH LỢI THẾ CẠNH TRANH ESG ngay
>> Link đăng ký <<
1. WHAT – EPR thực chất yêu cầu doanh nghiệp làm gì?
EPR (Extended Producer Responsibility – Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất) là chính sách yêu cầu nhà sản xuất, nhập khẩu chịu trách nhiệm thu hồi, tái chế sản phẩm, bao bì sau khi đưa ra thị trường. Theo Luật Bảo vệ môi trường 2020 và Nghị định 08/2022/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 05/2025/NĐ-CP, các cơ sở thuộc diện áp dụng phải đăng ký kế hoạch tái chế và báo cáo kết quả thực hiện hằng năm. Trường hợp không tự tổ chức thu gom, tái chế theo quy định, doanh nghiệp phải đóng tiền vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam tương ứng với khối lượng sản phẩm, bao bì đã đưa ra thị trường.
Đây là chính sách mới được áp dụng ở Việt Nam trong vài năm qua, nhưng không phải là mới trên thế giới. Hiện đang có hơn 80 quốc gia trên thế giới (gồm các quốc gia thuộc khối EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, …) áp dụng cơ chế này để giảm thiểu rác thải và nó trở thành công cụ quan trọng thúc đẩy quản lý chất thải và kinh tế tuần hoàn.
2. WHO – Doanh nghiệp nào thuộc diện phải thực hiện EPR?
Theo Nghị định 08/2022/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 05/2025/NĐ-CP, có 06 nhóm sản phẩm, hàng hóa gồm:
- Săm lốp;
- Pin và ắc quy;
- Dầu nhớt;
- Các sản phẩm có bao bì
- Điện và điện tử;
- Phương tiện giao thông
Do đó, doanh nghiệp thuộc một số ngành, lĩnh vực sau có khả năng chịu sự điều chỉnh của chính sách EPR, bao gồm: thực phẩm và đồ uống; mỹ phẩm; dược phẩm; phân bón, thức ăn chăn nuôi, thuốc thú y; chế phẩm tẩy rửa dùng trong gia dụng, nông nghiệp và y tế; xi măng…
Một số trường hợp được loại trừ khỏi nghĩa vụ EPR, gồm:
- Doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu sản phẩm, bao bì để xuất khẩu, tạm nhập tái xuất hoặc phục vụ nghiên cứu, học tập, thử nghiệm;
- Doanh nghiệp có doanh thu từ bán các sản phẩm thuộc diện điều chỉnh dưới 30 tỷ đồng/năm;
- Doanh nghiệp đã đưa bao bì ra thị trường nhưng tự thu hồi để đóng gói và tiếp tục sử dụng cho chính sản phẩm của mình.
3. WHERE – EPR tác động đến đâu trong chuỗi giá trị?
EPR áp dụng đối với các sản phẩm, bao bì được sản xuất hoặc nhập khẩu để tiêu thụ trên thị trường nội địa Việt Nam. Xét trong chuỗi giá trị, chính sách này chủ yếu tác động đến các doanh nghiệp sản xuất và nhập khẩu ở đầu chuỗi cung ứng, khi doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm đảm bảo việc thu hồi và tái chế sản phẩm, bao bì sau khi được người tiêu dùng sử dụng. Nghĩa vụ này có thể được thực hiện thông qua tự tổ chức tái chế, ủy quyền cho đơn vị tái chế hoặc đóng góp tài chính theo quy định.
4. WHEN – Thời điểm và lộ trình thực hiện ra sao?
Thời điểm và lộ trình thực hiện EPR được quy định theo từng nhóm sản phẩm và các mốc thời gian cụ thể như sau:
Lộ trình áp dụng nghĩa vụ tái chế:
- Từ 01/01/2024: Áp dụng đối với bao bì; ắc quy, pin; dầu nhớt; săm lốp.
- Từ 01/01/2025: Áp dụng đối với sản phẩm điện, điện tử.
- Từ 01/01/2027: Áp dụng đối với phương tiện giao thông.
Các mốc thời gian doanh nghiệp cần lưu ý hằng năm:
Trước ngày 31/3:
- Đăng ký kế hoạch tái chế đối với sản phẩm, bao bì đã đưa ra thị trường của năm trước.
- Báo cáo kết quả tái chế của năm trước.
- Kê khai số tiền đóng góp (trường hợp lựa chọn phương án đóng góp tài chính).
Trước ngày 20/4:
Nộp đầy đủ khoản đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam theo số tiền đã kê khai.
5. WHY – Vì sao doanh nghiệp cần tuân thủ EPR một cách chủ động?
EPR trở thành quy định bắt buộc tại nhiều quốc gia vì mô hình quản lý chất thải truyền thống – trong đó chi phí thu gom và xử lý chủ yếu do Nhà nước và xã hội gánh chịu – không còn phù hợp trước sự gia tăng nhanh chóng của rác thải, đặc biệt là rác thải bao bì và nhựa. Do đó, chính sách EPR được thiết kế nhằm chuyển trách nhiệm thu hồi, tái chế sản phẩm sau tiêu dùng sang chính các nhà sản xuất và nhập khẩu – những chủ thể đưa sản phẩm ra thị trường.
Doanh nghiệp cần tuân thủ EPR một cách chủ động vì đây không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là yếu tố quan trọng để bảo vệ uy tín và nâng cao năng lực cạnh tranh trong dài hạn.
Việc thực hiện EPR giúp doanh nghiệp tránh rủi ro pháp lý, tránh các chế tài xử phạt theo Nghị định 45/2022/NĐ-CP với mức phạt tiền cao nhất là 02 tỷ đồng. Bên cạnh đó, cơ sở vi phạm phải cung cấp thông tin, công khai thông tin. Chính vì vậy, tuân thủ EPR còn là bảo vệ hình ảnh và uy tín thương hiệu của doanh nghiệp, khi các thông tin vi phạm nếu bị công khai có thể ảnh hưởng tiêu cực đến niềm tin của khách hàng và đối tác.
Ở góc độ vận hành, EPR tạo cơ hội thúc đẩy doanh nghiệp cải tiến công tác quản lý và sử dụng vật liệu bao bì thông qua việc rà soát, số hóa việc sử dụng vật liệu, bao bì và quy trình tái chế, từ đó tối ưu hóa chuỗi cung ứng và chủ động quản lý chi phí tuân thủ. Quan trọng hơn, việc thực hiện EPR giúp doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế, đồng thời tích hợp các nguyên tắc kinh tế tuần hoàn và minh bạch quản trị vào chiến lược ESG, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững và cạnh tranh lâu dài.
6. HOW – Doanh nghiệp nên tuân thủ EPR như thế nào để hiệu quả?
Luật Bảo vệ môi trường và các văn bản hướng dẫn về EPR quy định ba con đường tuân thủ để doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ tái chế sản phẩm, bao bì sau tiêu dùng. Doanh nghiệp có thể lựa chọn một trong ba, hoặc kết hợp các phương thức dưới đây tùy theo điều kiện thực tế.:
Tự tổ chức thu gom và tái chế: Phù hợp với các doanh nghiệp có hạ tầng, công nghệ và đầy đủ giấy phép để trực tiếp thực hiện việc thu hồi, tái chế sản phẩm, bao bì. Phương thức này đặc biệt phù hợp khi doanh nghiệp có khối lượng sản phẩm, bao bì cần thu gom đủ lớn, giúp tối ưu hiệu quả đầu tư và rút ngắn thời gian thu hồi vốn.
Thuê hoặc ủy quyền cho đơn vị khác thực hiện: Phù hợp với doanh nghiệp chủ động tham gia mạng lưới thu gom – tái chế hoặc có khối lượng sản phẩm, bao bì lớn, giúp tối ưu chi phí thông qua hợp đồng với các đơn vị cung cấp dịch vụ tái chế.
Đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam theo định mức do Bộ Nông nghiệp và Môi trường quy định: Phù hợp với doanh nghiệp có khối lượng sản phẩm, bao bì phải tái chế nhỏ, không đủ điều kiện hoặc không hiệu quả khi tự đầu tư hệ thống thu gom và tái chế.
Việc lựa chọn phương thức tuân thủ là lựa chọn chiến lược, phụ thuộc vào các yếu tố như khối lượng, danh mục sản phẩm, bao bì cần thu gom, tái chế, cũng như chiến lược phát triển bền vững của từng doanh nghiệp.
Trong bài viết tiếp theo, chúng tôi sẽ phân tích chi tiết từng phương thức tuân thủ EPR, giúp doanh nghiệp hiểu rõ yêu cầu, chi phí và lợi ích của từng lựa chọn, từ đó đưa ra quyết định phù hợp và tối ưu nhất với điều kiện của mình.