Ngày 04 tháng 11 năm 2025, tại São Paulo, Brazil “Liên minh Phát triển Thị trường Carbon” khởi xướng bởi các quốc gia, bao gồm Pháp, Kenya, Singapore, Vương quốc Anh và Panama, đã chính thức công bố một bộ "Nguyên tắc chung" (Shared Principles) nhằm thúc đẩy doanh nghiệp sử dụng tín chỉ carbon chất lượng cao. Điều này đánh dấu một bước tiến quan trọng, không chỉ cho các nhà đàm phán khí hậu, mà còn cho khu vực tư nhân toàn cầu.
Đây không đơn thuần là một thông cáo báo chí mà chính là một tín hiệu mạnh mẽ về việc định hình một sân chơi minh bạch, uy tín và hiệu quả cho thị trường carbon. Đối với Việt Nam, quốc gia đang trong giai đoạn xây dựng thị trường carbon nội địa và cam kết mạnh mẽ về Net Zero, động thái này mang đến cả thời cơ lẫn yêu cầu cấp bách về sự thay đổi.
Một khung pháp lý quốc tế nhất quán
Sự ra đời của "Liên minh Phát triển Thị trường Carbon" (The Coalition to Grow Carbon Markets) tại tuần lễ khí hậu 2025 ở Luân Đôn và tiếp đến là bộ Nguyên tắc chung này giải quyết một điểm nghẽn lớn của thị trường carbon tự nguyện (VCM) trong nhiều năm qua: sự thiếu nhất quán và thiếu lòng tin.
Các doanh nghiệp đi đầu trong chuyển đổi xanh từ lâu đã tìm cách sử dụng tín chỉ carbon như một công cụ bổ sung cho các nỗ lực giảm phát thải trực tiếp, nhưng họ vấp phải một "ma trận" các tiêu chuẩn và lo ngại về chất lượng thực sự (tính toàn vẹn) của các tín chỉ này.
Bộ Nguyên tắc chung, được xây dựng với 6 trụ cột cốt lõi - bao gồm việc sử dụng tín chỉ carbon như một phần bổ sung cho nỗ lực khử carbon, đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng nghiêm ngặt, minh bạch trong báo cáo, và hỗ trợ phát triển thị trường -chính là câu trả lời cho các doanh nghiệp. Nó cung cấp cho các công ty sự rõ ràng và tự tin cần thiết để đầu tư vào các tín chỉ carbon uy tín, như một phần của kế hoạch khử carbon đáng tin cậy.
Như thông cáo đã nêu rõ, mục tiêu là "mở khóa nguồn vốn cho phát triển, hỗ trợ hoạt động kinh tế và thúc đẩy tiến trình hướng tới các mục tiêu khí hậu toàn cầu." Điều này được hoan nghênh bởi hàng loạt tổ chức uy tín như Hội đồng Kinh doanh Thế giới vì sự Phát triển Bền vững (WBCSD), Hội đồng Liêm chính cho Thị trường Carbon Tự nguyện (ICVCM), và Ngân hàng Thế giới.
Định hướng cho doanh nghiệp Việt Nam: Từ tuân thủ đến dẫn dắt
Với tư cách là một người hoạt động lâu năm trong lĩnh vực năng lượng bền vững và khí hậu tại Việt Nam, tôi nhìn nhận đây là một cú hích tích cực, mang tính định hướng rõ ràng cho các doanh nghiệp Việt Nam.
1. Khẳng định vai trò "Bổ sung", không phải "Thay thế":
Nguyên tắc đầu tiên và quan trọng nhất khẳng định tín chỉ carbon chỉ được sử dụng sau khi doanh nghiệp đã nỗ lực tối đa để giảm phát thải trực tiếp trong chuỗi giá trị của mình. Đây là lời cảnh tỉnh cho bất kỳ tư duy nào muốn "mua sự miễn trừ" (offset) một cách dễ dãi. Định hướng cho doanh nghiệp Việt Nam rất rõ ràng: Ưu tiên hàng đầu là khử carbon trong hoạt động cốt lõi của mình—từ hiệu quả năng lượng, năng lượng tái tạo, đến kinh tế tuần hoàn.
2. Chất lượng là chìa khóa để khơi thông dòng vốn:
Thị trường carbon Việt Nam đang trong giai đoạn hình thành. Việc liên minh các quốc gia lớn nhấn mạnh vào "tính toàn vẹn cao" (high-integrity) và "tiêu chuẩn chất lượng nghiêm ngặt" (rigorous quality standards) là một bộ lọc quan trọng. Các doanh nghiệp Việt Nam (cả bên bán và bên mua tín chỉ) cần chuẩn bị cho một sân chơi đòi hỏi sự minh bạch tuyệt đối, khả năng đo lường, báo cáo và thẩm định (MRV) chính xác.
Những doanh nghiệp nào chủ động áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế và các Nguyên tắc chung này sẽ có lợi thế lớn trong việc thu hút các dòng tài chính xanh và tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
3. Mở ra cơ hội cho các giải pháp thuận lợi tự nhiên và lợi ích xã hội:
Các nguyên tắc mới cũng nhấn mạnh đến "giá trị hợp lý và lợi ích xã hội". Điều này đặc biệt quan trọng với Việt Nam, một quốc gia có tiềm năng lớn về các giải pháp dựa vào thiên nhiên (NbS) như bảo vệ và phát triển rừng, nông nghiệp carbon thấp. Thay vì chỉ tập trung vào giá, thị trường sẽ dịch chuyển sang đánh giá tác động đồng lợi ích (co-benefits) - như cải thiện sinh kế cho cộng đồng, bảo tồn đa dạng sinh học. Đây là cơ hội để các dự án carbon của Việt Nam tạo ra giá trị kép.
Tương lai của Thị trường Carbon: Kế hoạch hành động
Liên minh không chỉ dừng lại ở các nguyên tắc, mà còn đưa ra một "Kế hoạch Hành động" (Plan of Action) kéo dài đến COP33. Điều này cho thấy một cam kết dài hạn để biến các nguyên tắc thành chính sách và dòng vốn thực tế.
Đối với các doanh nghiệp Việt Nam, đây là lúc để hành động. Trong khi chờ đợi chính sách trong nước hoàn thiện, các doanh nghiệp tiên phong nên chủ động nghiên cứu và lồng ghép các Nguyên tắc chung này vào chiến lược phát triển bền vững và kế hoạch khử carbon của mình.
Việc các quốc gia hàng đầu, trong đó có Singapore - một trung tâm tài chính và thương mại quan trọng trong khu vực - đồng chủ trì liên minh này, càng cho thấy rõ xu hướng không thể đảo ngược. Thị trường carbon không còn là một khái niệm xa vời, mà là một công cụ tài chính-kỹ thuật thiết yếu trên con đường đạt tới Net Zero.
Sự liên kết quốc tế này sẽ giúp thị trường carbon toàn cầu (cả tự nguyện và tuân thủ theo Điều 6 Thỏa thuận Paris 2015) trở nên mạnh mẽ hơn, đáng tin cậy hơn, và cuối cùng, thực sự phục vụ mục tiêu tham vọng nhất của chúng ta: giữ cho một tương lai bền vững nằm trong tầm tay. Doanh nghiệp Việt Nam cần nắm bắt cơ hội này để không chỉ tuân thủ mà còn chủ động tạo nên lợi thế và dẫn dắt trong cuộc chuyển đổi xanh.
Nhằm giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về tác động và cách chuẩn bị, GREEN IN Vietnam tổ chức WEBINAR: LẬP KẾ HOẠCH GIẢM PHÁT THẢI – QUY TRÌNH VÀ BIỆN PHÁP CHO DOANH NGHIỆP
Thời gian: 09h30 – 11h00, ngày 19/11/2025
Hình thức: Trực tuyến qua Zoom
Đăng ký ngay để nắm bắt xu hướng – dẫn đầu chuyển đổi xanh
Đăng ký ngay: https://bit.ly/47V0ctA