Bạn có bao giờ tự hỏi các doanh nghiệp, tổ chức trên toàn cầu đang đo lường và báo cáo lượng khí thải nhà kính của họ như thế nào không? Câu trả lời là thông qua GHG Protocol, một bộ tiêu chuẩn quốc tế đã trở thành kim chỉ nam cho các hoạt động kiểm kê phát thải. Với sự đồng hành của GHG Protocol, các công ty, chính phủ và tổ chức có thể hiểu rõ hơn về tác động của mình lên môi trường, từ đó đưa ra những chiến lược hiệu quả để giảm thiểu phát thải và đóng góp vào mục tiêu phát triển bền vững. Vậy cụ thể GHG Protocol là gì, hãy cùng GREEN IN tìm hiểu trong bài viết dưới đây!
GHG Protocol là gì?
GHG Protocol (Giao thức Khí nhà kính) là một bộ tiêu chuẩn và hướng dẫn toàn cầu được phát triển bởi Viện Tài nguyên Thế giới (WRI) và Hội đồng Doanh nghiệp Thế giới về Phát triển Bền vững (WBCSD). Mục đích cốt lõi của GHG Protocol là cung cấp một khuôn khổ thống nhất và minh bạch để các tổ chức tính toán, quản lý và báo cáo lượng phát thải khí nhà kính của mình.
Giao thức này không chỉ giúp các doanh nghiệp hiểu rõ “dấu chân carbon” của mình mà còn là nền tảng cho nhiều hệ thống chứng nhận và báo cáo bền vững trên khắp thế giới. Bằng cách sử dụng một tiêu chuẩn chung, GHG Protocol đảm bảo rằng các báo cáo phát thải được thực hiện một cách nhất quán, có thể so sánh và đáng tin cậy.
Lịch sử hình thành và sự phát triển của GHG Protocol
GHG Protocol ra đời từ sự hợp tác giữa WRI và WBCSD vào cuối những năm 1990. Nhận thấy không có tiêu chuẩn chung cho việc kiểm kê GHG, hai tổ chức này đã bắt tay vào xây dựng một khuôn khổ áp dụng trên toàn cầu.
- Năm 1997: WRI và WBCSD chính thức khởi xướng quan hệ đối tác.
- Năm 2001: Phiên bản đầu tiên của Tiêu chuẩn Doanh nghiệp được công bố, tạo ra nền tảng cho việc đo lường phát thải ở cấp công ty.
- Những năm sau đó: Giao thức không ngừng được cập nhật và mở rộng, bao gồm các lĩnh vực mới như phát thải từ chuỗi giá trị (Scope 3) và phát triển các tiêu chuẩn cho các thành phố, chính sách và sản phẩm.
Sự phát triển của GHG Protocol là minh chứng cho việc các tổ chức nhận thức ngày càng rõ về tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường. Theo đó, nhiều chính phủ, hiệp hội đầu ngành và tổ chức phi chính phủ đã xây dựng các chương trình phát thải quốc gia dựa trên GHG Protocol.
Tầm quan trọng của GHG Protocol
GHG Protocol đóng một vai trò then chốt trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu hiện nay. Nó mang lại nhiều lợi ích thiết thực, từ việc giúp doanh nghiệp quản lý hiệu quả hơn đến việc hỗ trợ các mục tiêu khí hậu chung của nhân loại.
- Quản lý phát thải hiệu quả: Với nguyên tắc “tất cả những gì có thể đo lường được thì có thể quản lý và cải thiện”, GHG Protocol cung cấp cho các tổ chức một công cụ để định lượng lượng khí thải của mình. Từ đó, họ có thể xác định các nguồn phát thải lớn nhất và xây dựng chiến lược giảm thiểu phù hợp.
- Đóng góp vào mục tiêu toàn cầu: Giao thức này giúp các doanh nghiệp, quốc gia hiểu rõ về lượng khí thải của mình, từ đó đặt ra được các mục tiêu giảm phát thải cụ thể. Điều này đặc biệt quan trọng trong việc thực hiện Thỏa thuận Paris 2015, nơi các quốc gia cam kết hạn chế sự gia tăng nhiệt độ toàn cầu. Việt Nam cũng đã cam kết đạt mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
- Minh bạch và đáng tin cậy: Báo cáo phát thải theo GHG Protocol giúp tăng tính minh bạch và uy tín cho các tổ chức. Điều này không chỉ đáp ứng yêu cầu của các nhà đầu tư và khách hàng mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh trên thị trường.
Các tiêu chuẩn chính của GHG Protocol
Để đáp ứng nhu cầu của các đối tượng sử dụng, GHG Protocol cung cấp một bộ tiêu chuẩn toàn diện, bao gồm:
- Tiêu chuẩn Doanh nghiệp (The Corporate Standard): Hướng dẫn các công ty tính toán và báo cáo phát thải ở cấp doanh nghiệp.
- Tiêu chuẩn Chuỗi giá trị Doanh nghiệp (The Corporate Value Chain Scope 3 Standard): Tập trung vào việc đo lường phát thải gián tiếp trong toàn bộ chuỗi giá trị.
- Tiêu chuẩn cho các thành phố (GHG Protocol for Cities): Giúp các thành phố đo lường và báo cáo lượng phát thải của mình ở quy mô cộng đồng.
- Tiêu chuẩn Sản phẩm (The Product Standard): Đánh giá toàn bộ lượng khí thải trong vòng đời của một sản phẩm.
Các tiêu chuẩn này đảm bảo rằng dù là một tập đoàn đa quốc gia, một thành phố hay một sản phẩm riêng lẻ, việc kiểm kê phát thải đều có thể được thực hiện một cách có hệ thống và nhất quán.
Ba phạm vi phát thải khí nhà kính (Scopes)
Một trong những đóng góp lớn nhất của GHG Protocol là việc phân loại phát thải thành ba phạm vi rõ ràng, giúp các tổ chức dễ dàng xác định và quản lý nguồn phát thải.
Phạm vi 1 (Scope 1) - Phát thải trực tiếp
Đây là lượng phát thải từ các nguồn thuộc sở hữu hoặc kiểm soát trực tiếp của tổ chức, ví dụ như:
- Đốt nhiên liệu tại chỗ (lò hơi, máy phát điện)
- Phát thải từ phương tiện giao thông thuộc sở hữu công ty
- Rò rỉ khí làm lạnh
Phạm vi 2 (Scope 2) - Phát thải gián tiếp từ năng lượng mua ngoài
Phạm vi này bao gồm phát thải gián tiếp từ việc sản xuất điện, hơi nước, nhiệt hoặc lạnh mà công ty mua và sử dụng. Dù phát thải không xảy ra tại cơ sở của công ty, nhưng nó lại trực tiếp liên quan đến hoạt động của công ty đó.
Phạm vi 3 (Scope 3) - Phát thải gián tiếp khác trong chuỗi giá trị
Đây là phạm vi phức tạp nhất, bao gồm tất cả các phát thải gián tiếp khác trong chuỗi giá trị của tổ chức, từ các nguồn không thuộc sở hữu hoặc kiểm soát trực tiếp. Phạm vi 3 có thể chiếm phần lớn “dấu chân carbon” của một doanh nghiệp và bao gồm nhiều loại phát thải, ví dụ như:
- Sản xuất nguyên liệu thô
- Vận chuyển và phân phối sản phẩm
- Công tác của nhân viên
- Xử lý chất thải
- Việc sử dụng sản phẩm sau khi bán
Việc đo lường cả ba phạm vi này giúp các doanh nghiệp có cái nhìn toàn diện về tác động môi trường của mình, từ đó đưa ra các chiến lược giảm thiểu toàn diện và hiệu quả hơn.
Ai đang sử dụng GHG Protocol?
GHG Protocol được áp dụng rộng rãi bởi nhiều đối tượng trên toàn cầu:
- Doanh nghiệp: Hàng trăm nghìn công ty trên thế giới, bao gồm 92% các công ty trong danh sách Fortune 500 vào năm 2016, đã sử dụng GHG Protocol để báo cáo ESG (Môi trường, Xã hội, Quản trị) và thiết lập mục tiêu giảm thiểu.
- Chính phủ: Các quốc gia và cơ quan nhà nước sử dụng giao thức này để xây dựng chính sách và theo dõi tiến độ thực hiện cam kết khí hậu quốc gia.
- Thành phố và đô thị: Các khu vực đô thị áp dụng GHG Protocol để quản lý phát thải từ giao thông và xây dựng.
- Nhà đầu tư và tổ chức tài chính: Họ sử dụng các tiêu chuẩn của GHG Protocol để đánh giá rủi ro khí hậu và hiệu quả hoạt động bền vững của doanh nghiệp.
Lợi ích khi được công nhận là “Built on GHG Protocol”
Đối với các tài nguyên, sản phẩm hoặc dịch vụ được WRI xác nhận tuân thủ các tiêu chuẩn của GHG Protocol, chúng sẽ nhận được nhãn hiệu “Built on GHG Protocol” và nhận được các lợi ích sau:
- Đảm bảo chất lượng: Nhãn hiệu này là sự xác nhận từ các chuyên gia của WRI sản phẩm/dịch vụ đã tuân thủ đúng các yêu cầu của GHG Protocol, mang lại sự tin cậy cao cho người dùng.
- Tăng uy tín và khả năng hiển thị: Các tài nguyên được gắn nhãn sẽ được đăng trên trang web chính thức của GHG Protocol, tiếp cận hàng chục nghìn lượt truy cập mỗi tháng, giúp tăng cường sự lan tỏa thương hiệu và uy tín trên thị trường.
So sánh GHG Protocol với các tiêu chuẩn khác
Điểm giống nhau: Cả ba tiêu chuẩn và nền tảng này đều có chung một mục tiêu cốt lõi: đo lường, quản lý và báo cáo phát thải khí nhà kính để nâng cao tính minh bạch và thúc đẩy hành động vì khí hậu. Cả GHG Protocol, ISO 14064 và CDP đều giúp các tổ chức xác định và định lượng được lượng khí thải của họ. Hơn nữa, chúng đều được sử dụng rộng rãi trên toàn cầu, cung cấp một ngôn ngữ chung để các doanh nghiệp, nhà đầu tư và chính phủ có thể trao đổi thông tin về khí hậu.
Điểm khác nhau:
| Tiêu chí | GHG Protocol | ISO 14064 | CDP |
| Bản chất | Bộ tiêu chuẩn và hướng dẫn. Cung cấp phương pháp luận chi tiết để tính toán phát thải, phân loại thành ba phạm vi (Scope 1, 2, 3). | Bộ tiêu chuẩn chứng nhận quốc tế. Thiết lập các yêu cầu cụ thể cho việc kiểm kê, xác minh và thẩm định báo cáo phát thải. | Nền tảng báo cáo và công bố thông tin. Hệ thống thu thập, đánh giá và công bố dữ liệu môi trường từ các công ty và thành phố. |
| Mục đích chính | Cung cấp phương pháp luận và quy tắc để lập báo cáo kiểm kê khí nhà kính. | Đảm bảo tính chính xác và uy tín của báo cáo KNK thông qua quá trình kiểm tra và chứng nhận bởi bên thứ ba độc lập. | Thúc đẩy tính minh bạch bằng cách thu thập và công khai dữ liệu khí hậu để các bên liên quan (nhà đầu tư, khách hàng) có thể dễ dàng tiếp cận. |
| Phạm vi áp dụng | Là khuôn khổ cơ sở mà các công ty, chính phủ, thành phố, và các tổ chức khác sử dụng để xây dựng hệ thống kiểm kê của họ. | Áp dụng cho các tổ chức muốn chứng minh tính tin cậy của dữ liệu phát thải. | Tập trung vào các công ty và thành phố được yêu cầu báo cáo bởi các nhà đầu tư hoặc khách hàng lớn. |
| Vai trò | Cung cấp “cách làm” để tính toán. | Cung cấp “bằng chứng” về tính đúng đắn của việc tính toán. | Cung cấp “nơi công bố” dữ liệu. |
| Mối quan hệ | Là nền tảng cốt lõi. ISO 14064 và CDP thường yêu cầu các tổ chức tuân thủ phương pháp luận của GHG Protocol để báo cáo. | Bổ trợ cho GHG Protocol. ISO 14064 xác nhận báo cáo được lập theo GHG Protocol. | Sử dụng GHG Protocol. CDP yêu cầu các công ty sử dụng GHG Protocol để tính toán dữ liệu mà họ công bố. |
Tóm lại, mối quan hệ giữa ba yếu tố này có thể hình dung như sau:
- GHG Protocol là ngôn ngữ chung và quy tắc để viết báo cáo về khí thải.
- ISO 14064 là “nhà thẩm định” độc lập, kiểm tra xem báo cáo có được viết đúng ngữ pháp và chính xác không.
- CDP là một diễn đàn công khai, nơi trình bày bài viết (báo cáo) cho mọi người cùng đọc.
Kết hợp cả ba yếu tố này giúp các tổ chức không chỉ đo lường phát thải một cách chính xác mà còn đảm bảo tính xác thực và công khai thông tin, xây dựng niềm tin với các bên liên quan và thúc đẩy hành động vì một môi trường xanh.
Kết luận
GHG Protocol đã trở thành tiêu chuẩn thực tế cho việc kiểm kê và báo cáo khí thải. Mặc dù vẫn còn một số hạn chế, nhưng giao thức này đã thành công trong việc tạo ra một ngôn ngữ chung, giúp các tổ chức trên toàn thế giới có thể đối thoại và hợp tác hiệu quả hơn trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu. Theo đó, bài viết trên của chúng tôi đã giúp bạn hiểu rõ về GHG Protocol là gì cùng những thông tin liên quan. Hy vọng bài viết đã cho bạn cái nhìn tổng quan nhất, và đừng quên đón đọc những bài viết tiếp theo của chúng tôi.