Trong bối cảnh toàn cầu đang đối mặt với những hậu quả nghiêm trọng của biến đổi khí hậu, việc tìm kiếm các giải pháp hiệu quả để giảm phát thải khí nhà kính trở nên cấp bách hơn bao giờ hết. Lúc này, khái niệm SBTi là gì và vai trò của nó đã nổi lên như một kim chỉ nam quan trọng, giúp các doanh nghiệp hành động một cách có trách nhiệm và hiệu quả hơn.
SBTi là gì?
Sáng kiến Mục tiêu dựa trên Khoa học (SBTi) là một sáng kiến hợp tác toàn cầu nhằm thúc đẩy các doanh nghiệp hành động chống lại biến đổi khí hậu. SBTi được thành lập vào năm 2015 bởi bốn tổ chức uy tín: Dự án Công bố Carbon (CDP), Hiệp ước Toàn cầu của Liên hợp quốc (UN Global Compact), Viện Tài nguyên Thế giới (WRI) và Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên (WWF). Sáng kiến này cung cấp một khuôn khổ, tiêu chuẩn và công cụ để các công ty đặt ra các mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính dựa trên nền tảng khoa học khí hậu mới nhất.
Mục tiêu cốt lõi của SBTi là đảm bảo nỗ lực của các doanh nghiệp phù hợp với mục tiêu của Thỏa thuận Paris, cụ thể là hạn chế mức tăng nhiệt độ toàn cầu ở ngưỡng 1,5°C - dưới 2°C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Điều này bao gồm:
- Lượng khí thải trực tiếp (Phạm vi 1)
- Lượng khí thải gián tiếp từ việc sử dụng năng lượng (Phạm vi 2)
- Các lượng khí thải gián tiếp khác (Phạm vi 3), thường chiếm tỷ trọng lớn nhất trong lượng khí thải carbon của công ty.
Vì sao SBTi lại quan trọng và mang lại lợi ích gì?
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang diễn ra phức tạp, SBTi không chỉ là một sáng kiến mà còn là một công cụ chiến lược mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp.
- Phù hợp với khoa học khí hậu: Các mục tiêu do SBTi hướng dẫn được xây dựng dựa trên dữ liệu và mô hình khoa học mới nhất, đảm bảo các nỗ lực giảm phát thải của doanh nghiệp thực sự hiệu quả và phù hợp với mục tiêu chung của Thỏa thuận Paris. Điều này tạo nên một lộ trình rõ ràng và đáng tin cậy để doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm của mình.
- Nâng cao uy tín và minh bạch: Khi một công ty công khai cam kết và đạt được các mục tiêu SBTi, họ sẽ tạo dựng được niềm tin vững chắc với các bên liên quan, từ nhà đầu tư, khách hàng cho đến các cơ quan quản lý. Theo thông tin từ SBTi, 55% doanh nghiệp thực hiện sáng kiến này cảm thấy tự tin hơn vào năng lực cạnh tranh của mình.
- Mang lại lợi thế cạnh tranh: Các công ty tiên phong trong lĩnh vực bền vững thường có thể nâng cao danh tiếng thương hiệu, thu hút được tệp khách hàng có ý thức về môi trường và dễ dàng tiếp cận các nguồn vốn đầu tư ưu tiên ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị).
- Quản lý rủi ro: Biến đổi khí hậu mang lại cả rủi ro vật lý (thiên tai, gián đoạn chuỗi cung ứng) và rủi ro chuyển đổi (thay đổi chính sách, giá carbon). Do đó, việc chủ động đặt mục tiêu qua SBTi giúp doanh nghiệp giảm thiểu sự không chắc chắn và chuẩn bị tốt hơn cho các thay đổi trong tương lai.
- Thúc đẩy sự đổi mới nội bộ: Để đạt được mục tiêu giảm phát thải, các công ty buộc phải tìm kiếm các giải pháp sáng tạo, cải tiến quy trình sản xuất và áp dụng công nghệ xanh. Gần 63% doanh nghiệp ESG cho biết SBTi đã thúc đẩy sự đổi mới bên trong tổ chức của họ, đồng thời mang lại lợi ích về tiết kiệm chi phí năng lượng và tài nguyên.
SBTi hoạt động như thế nào?
SBTi phân loại quy trình thiết lập mục tiêu thành hai nhóm chính: Doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) và các công ty lớn/tổ chức tài chính. Trong khi các SME có thể áp dụng một quy trình đơn giản hơn, thì các công ty lớn cần tuân thủ một quy trình chi tiết gồm 5 bước để đảm bảo tính chính xác và nghiêm ngặt của mục tiêu.
Quy trình 5 bước cho các công ty lớn và tổ chức tài chính cụ thể như sau:
- Bước 1 - Cam kết (Commit): Doanh nghiệp gửi thư cam kết chính thức đến SBTi thông qua nền tảng của họ. Thư cam kết này thể hiện ý định của công ty trong việc thiết lập mục tiêu giảm phát thải dựa trên khoa học. Sau khi cam kết, công ty có 24 tháng để hoàn thành và gửi mục tiêu để được xác nhận.
- Bước 2 - Phát triển mục tiêu (Develop): Sau khi cam kết, doanh nghiệp bắt tay vào xây dựng mục tiêu giảm phát thải phù hợp với các tiêu chí nghiêm ngặt của SBTi. Các tài liệu hướng dẫn như “Getting Started Guide” và “SBTi Criteria” cùng các công cụ hỗ trợ sẽ giúp công ty định hình mục tiêu của mình một cách khoa học và thực tế.
- Bước 3 - Gửi mục tiêu để xác nhận (Submit): Khi mục tiêu đã được phát triển, doanh nghiệp sẽ gửi hồ sơ để hội đồng chuyên gia của SBTi xem xét và xác nhận. Quá trình này đảm bảo rằng các mục tiêu được đặt ra tuân thủ các tiêu chuẩn khoa học mới nhất. SBTi cũng cung cấp dịch vụ hỗ trợ và phản hồi chi tiết nếu cần thiết.
- Bước 4 - Truyền thông mục tiêu (Communicate): Sau khi được SBTi phê duyệt, mục tiêu của công ty sẽ được công khai. Đồng thời mục tiêu này cũng được niêm yết trên trang web của SBTi và các đối tác, giúp nâng cao uy tín và thể hiện sự minh bạch với các bên liên quan.
- Bước 5 - Công bố tiến độ (Disclose): Doanh nghiệp có trách nhiệm báo cáo công khai tiến độ giảm phát thải hàng năm. Việc này có thể thực hiện thông qua các báo cáo bền vững, báo cáo thường niên hoặc các nền tảng báo cáo như CDP, giúp các bên liên quan theo dõi được sự tiến bộ của công ty trong việc đạt được mục tiêu đã đề ra.
Thực trạng hiện nay và thành tựu của SBTi đã đạt được
Sáng kiến Mục tiêu dựa trên Khoa học đang ngày càng chứng minh được sức ảnh hưởng to lớn trên quy mô toàn cầu. Sự tăng trưởng về số lượng doanh nghiệp tham gia SBTi là minh chứng rõ ràng nhất cho hiệu quả của sáng kiến này.
Đến tháng 4 năm 2025, đã có hơn 10.000 công ty trên toàn thế giới cam kết hoặc đặt mục tiêu giảm phát thải dựa trên khoa học, trong đó có 7.502 công ty có mục tiêu được SBTi xác nhận và 1.666 đã thiết lập mục tiêu Net-zero. Riêng năm 2022, SBTi đã ghi nhận sự tăng trưởng vượt trội với 1.097 doanh nghiệp đăng ký mới, một con số lớn hơn tổng số doanh nghiệp của cả 7 năm trước cộng lại. Điều này cho thấy sự thay đổi nhận thức mạnh mẽ của cộng đồng doanh nghiệp về vai trò của họ trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu.
Những nỗ lực này đã mang lại những kết quả đáng kể. Năm 2021, các doanh nghiệp tham gia SBTi đã cắt giảm được 53 triệu tấn phát thải CO2, và con số này dự kiến sẽ đạt 76 triệu tấn vào năm 2022. Những ví dụ nổi bật về các công ty đã cam kết SBTi bao gồm Microsoft, Unilever, IKEA, PepsiCo và Abercrombie & Fitch. Ở châu Á, Nhật Bản là quốc gia dẫn đầu về số lượng đăng ký, và Việt Nam cũng đang tích cực hưởng ứng sáng kiến này.
Những thành tựu khác mà SBTi đã đạt được bao gồm:
- Sự tham gia rộng rãi: Sáng kiến đã tạo ra một làn sóng hành động tích cực, truyền cảm hứng cho hàng ngàn doanh nghiệp trên toàn cầu.
- Tác động lớn: SBTi đang góp phần làm giảm đáng kể lượng khí nhà kính, giúp hạn chế mức tăng nhiệt độ toàn cầu.
- Khích lệ đổi mới: Sáng kiến thúc đẩy sự phát triển của công nghệ và thay đổi nhận thức về sự bền vững trong các doanh nghiệp.
- Giám sát chặt chẽ: SBTi xuất bản báo cáo tiến độ hàng năm và cập nhật liên tục trên một bảng điều khiển chi tiết, đảm bảo sự minh bạch và trách nhiệm giải trình của các công ty thành viên.
SBTi đã và đang đóng vai trò then chốt trong việc chuyển đổi cách thức hoạt động của doanh nghiệp, biến các mục tiêu về khí hậu từ lý thuyết thành hành động cụ thể.
Thách thức và cơ hội của các doanh nghiệp tham gia SBTi
Việc tham gia vào Sáng kiến Mục tiêu dựa trên Khoa học (SBTi) mang lại nhiều cơ hội nhưng cũng đi kèm với một số thách thức nhất định, đặc biệt đối với các doanh nghiệp thuộc ngành có mức phát thải cao hoặc có chuỗi cung ứng phức tạp.
Thách thức:
- Đầu tư và đổi mới: Để đạt được các mục tiêu giảm phát thải kỳ vọng, doanh nghiệp cần đầu tư đáng kể vào công nghệ, quy trình và cơ sở hạ tầng. Điều này đòi hỏi tài chính mạnh mẽ và sự sẵn lòng đổi mới triệt để.
- Sự phức tạp của quy trình: Quy trình nộp mục tiêu và xác nhận có thể kéo dài và đòi hỏi nhiều nguồn lực, đặc biệt với các doanh nghiệp lớn.
Cơ hội:
Tuy nhiên, những lợi ích mà SBTi mang lại vượt xa các thách thức. Khi các doanh nghiệp vượt qua những trở ngại này, họ có thể gặt hái được những thành quả to lớn:
- Danh tiếng được nâng cao: Trở thành một trong những doanh nghiệp tiên phong về bền vững sẽ củng cố danh tiếng thương hiệu và thu hút khách hàng, đối tác.
- Giảm thiểu rủi ro: Chủ động quản lý rủi ro khí hậu giúp doanh nghiệp thích ứng tốt hơn với những thay đổi trong tương lai về quy định pháp lý và thị trường.
- Tăng niềm tin nhà đầu tư: Việc tuân thủ SBTi cho thấy sự ổn định tài chính và tầm nhìn dài hạn của công ty, giúp củng cố niềm tin của các nhà đầu tư.
- Tiếp cận thị trường mới: Nhu cầu về các sản phẩm và dịch vụ bền vững đang tăng cao. Bằng cách tham gia SBTi, doanh nghiệp có thể mở rộng thị phần và tiếp cận các thị trường mới.
Kết bài
Tóm lại, SBTi là gì không chỉ là một câu hỏi về định nghĩa, mà còn là lời giải cho bài toán làm thế nào để doanh nghiệp vừa phát triển kinh tế vừa đóng góp vào nỗ lực chung vì một hành tinh xanh. Sáng kiến này không chỉ là một cam kết về môi trường mà còn là một chiến lược kinh doanh toàn diện, giúp các công ty phát triển bền vững trong một thế giới đang thay đổi nhanh chóng. Những thách thức khi tham gia SBTi là có thật, nhưng những lợi ích chiến lược và cơ hội mà nó mang lại vượt xa những trở ngại này, biến các doanh nghiệp tham gia thành những người tiên phong, dẫn đầu xu hướng bền vững.