Trong bối cảnh chuyển đổi xanh và phát triển bền vững ngày càng trở thành yêu cầu quan trọng đối với doanh nghiệp, Quyết định 926/QĐ-TTg tạo cơ chế hỗ trợ nhằm thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân, hộ kinh doanh và hợp tác xã chuyển đổi sang mô hình kinh doanh bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh và thích ứng tốt hơn với xu hướng phát triển bền vững.
Mục tiêu của Chương trình là hỗ trợ doanh nghiệp khu vực tư nhân, hộ kinh doanh, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã và tổ hợp tác phát triển theo hướng bền vững, bảo đảm sự hài hòa giữa hiệu quả kinh tế, trách nhiệm xã hội và việc bảo vệ tài nguyên, môi trường. Chương trình cũng góp phần thực hiện các Mục tiêu phát triển bền vững đến năm 2030 và cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 của Việt Nam.
Về mục tiêu cụ thể, Chương trình định hướng hỗ trợ khoảng 25.000 doanh nghiệp, hộ kinh doanh, hợp tác xã kinh doanh bền vững trong giai đoạn 2026–2030; đồng thời xây dựng ít nhất 20 mô hình kinh doanh bền vững thành công điển hình để lan tỏa và nhân rộng.
03 mô hình kinh doanh bền vững được hỗ trợ là:
- Mô hình kinh doanh áp dụng kinh tế tuần hoàn: hướng tới giảm khai thác nguyên liệu, tăng tái chế, tái sử dụng, kéo dài vòng đời sản phẩm, hạn chế phát sinh chất thải và giảm tác động tiêu cực đến môi trường.
- Mô hình kinh doanh bao trùm: huy động người thu nhập thấp tham gia vào chuỗi giá trị của doanh nghiệp với vai trò là nhà cung ứng, khách hàng, nhà phân phối hoặc người lao động; qua đó tạo sinh kế, chia sẻ lợi ích và nâng cao cơ hội kinh tế cho nhóm yếu thế.
- Mô hình kinh doanh áp dụng ESG và các mô hình kinh doanh bền vững khác: tập trung vào các yếu tố môi trường, xã hội và quản trị trong hoạt động kinh doanh, giúp doanh nghiệp nâng cao tính minh bạch, năng lực quản trị và uy tín thương hiệu.
Để được xét hỗ trợ, doanh nghiệp, hộ kinh doanh, hợp tác xã cần đáp ứng một trong các điều kiện sau:
- Có giải thưởng, chứng chỉ hoặc giấy chứng nhận ở cấp quốc tế, quốc gia, cấp tỉnh hoặc ISO liên quan đến chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, môi trường, ESG, kinh doanh bao trùm, kinh doanh bền vững hoặc trách nhiệm xã hội.
- Là doanh nghiệp xã hội theo quy định của pháp luật.
- Đang triển khai dự án xanh, đáp ứng các tiêu chí tuần hoàn hoặc áp dụng khung tiêu chuẩn ESG.
- Đáp ứng các tiêu chí xác định mô hình kinh doanh bền vững được công bố trên Cổng thông tin quốc gia hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.
- Đáp ứng khung tiêu chí đánh giá mô hình kinh doanh bền vững kèm theo Quyết định.
Về phương thức hỗ trợ, Chương trình gồm nhiều nhóm nội dung chính:
- Hỗ trợ phát triển hệ sinh thái kinh doanh bền vững: xây dựng tài liệu, truyền thông nâng cao nhận thức, bồi dưỡng cán bộ, phát triển mạng lưới chuyên gia tư vấn, nền tảng số, diễn đàn, hội thảo và các hoạt động chia sẻ kinh nghiệm.
- Hỗ trợ tư vấn và đào tạo: tư vấn xây dựng chiến lược, thiết kế mô hình kinh doanh bền vững, quản trị nội bộ, tài chính, sản xuất, bán hàng, tiếp cận thị trường, gọi vốn đầu tư và đào tạo chuyên sâu.
- Hỗ trợ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số: gồm chuyển giao công nghệ, áp dụng tiêu chuẩn kỹ thuật, thử nghiệm sandbox, kiểm định chất lượng, tư vấn sở hữu trí tuệ, thương mại hóa giải pháp công nghệ và thuê, mua giải pháp chuyển đổi số.
- Hỗ trợ truyền thông và xúc tiến thương mại: hỗ trợ mở rộng thị trường, tham gia sàn thương mại điện tử, hội chợ, triển lãm và các hoạt động xúc tiến thương mại trong nước, quốc tế.
Về nguyên tắc hỗ trợ:
- Các đơn vị đăng ký nhu cầu trước sẽ được xem xét hỗ trợ trước.
- Chương trình cũng ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh, hợp tác xã do phụ nữ, người khuyết tật, người dân tộc thiểu số làm chủ; sử dụng nhiều lao động thuộc các nhóm này; hoặc là doanh nghiệp xã hội.
Lợi ích đối với doanh nghiệp:
- Mở ra cơ hội tiếp cận nguồn lực hỗ trợ từ Nhà nước và chuyên gia.
- Giúp giảm chi phí ban đầu khi triển khai chuyển đổi xanh, ESG, kinh tế tuần hoàn hoặc mô hình kinh doanh bền vững.
- Thúc đẩy doanh nghiệp chuẩn hóa mô hình kinh doanh, nâng cao năng lực quản trị và tăng tính minh bạch.
- Khuyến khích sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn, giảm lãng phí và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Tuy nhiên, doanh nghiệp muốn tiếp cận hỗ trợ cần có hồ sơ, dữ liệu để chứng minh cho dự án hoặc mô hình phù hợp với các tiêu chí về kinh doanh bền vững. Những doanh nghiệp chậm chuyển đổi, chưa quan tâm đến ESG, kinh tế tuần hoàn hoặc chưa chuẩn hóa hoạt động có thể bỏ lỡ cơ hội và dần mất lợi thế cạnh tranh.
Chương trình hỗ trợ kinh doanh bền vững 2026 - 2030 không chỉ tạo cơ chế thúc đẩy mà còn phát đi tín hiệu rõ ràng về xu hướng tất yếu của chuyển đổi kinh doanh bền vững tại Việt Nam. Doanh nghiệp cần chủ động đánh giá hiện trạng, xây dựng lộ trình chuyển đổi để tận dụng cơ hội chính sách hỗ trợ nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường.