Quản lý chất thải nguy hại có thật sự cần thiết? Quy định việc quản lý và xử lý chất thải nguy hại

Quản lý chất thải nguy hại đang trở thành một thách thức lớn trong bối cảnh ô nhiễm môi trường ngày càng gia tăng. Nếu không được thu gom và xử lý đúng quy trình, những loại chất thải này có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ sinh thái cũng như sức khỏe con người. Việc áp dụng các biện pháp quản lý hiệu quả, tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật là giải pháp thiết yếu để giảm thiểu tác động tiêu cực. Từ đó hướng tới một môi trường sống an toàn và bền vững hơn. Hãy theo dõi ngay bài viết dưới đây của Green In để biết thêm chi tiết!

1. Chất thải nguy hại là gì?

Theo khoản 20 Điều 3 Luật Bảo vệ môi trường 2020 thì chất thải nguy hại là chất thải chứa yếu tố độc hại, phóng xạ, lây nhiễm, dễ cháy, dễ nổ, gây ăn mòn, gây nhiễm độc hoặc có đặc tính nguy hại khác.

2. Tác động tiêu cực của chất thải nguy hại 

Căn cứ khoản 20 Điều 3 Luật Bảo vệ môi trường 2020, chất thải nguy hại là những chất thải nguy hại chứa yếu tố độc hại, phóng xạ, lây nhiễm, dễ cháy, dễ nổ, gây ăn mòn, gây nhiễm độc hoặc có đặc tính nguy hại khác. Các chất thải nguy hại đến từ rất nhiều nguồn khác nhau như: sinh hoạt hộ gia đình, ngành công nghiệp, y tế, thiết bị điện tử, chất thải bức xạ, chất thải đặc biệt. Cụ thể, danh mục chất thải nguy hại được quy định tại Mục C, Mẫu số 1, Phụ lục 3 ban hành kèm theo Thông tư 02/2022/TT-BTNMT ngày 10/01/2022
Chất thải nguy hại gây ra nhiều tác động tiêu cực đối với môi trường và sức khỏe con người do chứa các thành phần độc hại. Cụ thể:

• Làm suy thoái môi trường: Khi không được xử lý đúng cách, chất thải nguy hại có thể gây ô nhiễm nguồn nước, không khí và đất, ảnh hưởng nghiêm trọng đến cân bằng sinh thái và chất lượng môi trường sống.
• Đe dọa sức khỏe con người: Việc tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp qua không khí, nước, thực phẩm bị nhiễm bẩn có thể dẫn đến các vấn đề nghiêm trọng như bệnh về da, hô hấp, tiêu hóa, thần kinh và thậm chí là ung thư.
• Ảnh hưởng đến hệ sinh thái: Các chất độc có thể tích tụ trong cơ thể động vật thông qua chuỗi thức ăn, gây ra tổn thương gan, thận, hệ hô hấp và tiêu hóa, thậm chí dẫn đến tử vong. Đối với thực vật, việc hấp thụ chất ô nhiễm từ đất và nước có thể làm giảm năng suất, suy yếu cây trồng và gây chết cây.

3. Quy định việc quản lý chất thải nguy hại

Bộ Tài nguyên và Môi trường đã ban hành danh mục chất thải nguy hại nhằm hỗ trợ việc giám sát và xử lý chúng một cách an toàn. Danh mục này giúp phân loại các loại chất thải độc hại, từ đó đưa ra các phương pháp lưu trữ, vận chuyển và tiêu hủy phù hợp để giảm thiểu rủi ro đối với con người và môi trường.
Việc nhận diện và quản lý chất thải nguy hại đóng vai trò quan trọng đối với các doanh nghiệp sản xuất cũng như hộ gia đình, nhằm bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng. Thông tư số 02/2022/TT-BTNMT ban hành ngày 10/01/2022 đã quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, trong đó có nội dung liên quan đến danh mục chất thải nguy hại, chất thải công nghiệp cần kiểm soát và chất thải rắn công nghiệp thông thường. Thông tư này quy định rõ mã chất thải và xác định các loại chất thải công nghiệp cần kiểm soát, bao gồm cả chất thải nguy hại và chất thải rắn công nghiệp thông thường.
Việc xác định chất thải công nghiệp cần kiểm soát thuộc nhóm chất thải nguy hại hay chất thải rắn công nghiệp thông thường được thực hiện theo quy chuẩn kỹ thuật môi trường về ngưỡng chất thải nguy hại. Nếu chưa có phân định rõ ràng, chất thải công nghiệp cần kiểm soát sẽ được quản lý như chất thải nguy hại. Trong trường hợp chưa có quy chuẩn kỹ thuật cho một số thành phần hoặc tính chất nguy hại, tiêu chuẩn quốc gia về bảo vệ môi trường của các nước trong Nhóm các nước công nghiệp phát triển sẽ được áp dụng.
Đối với chất thải rắn công nghiệp thông thường, việc thu hồi, phân loại và tái sử dụng làm nguyên liệu, nhiên liệu hoặc vật liệu cho các hoạt động sản xuất được khuyến khích. Thông tư cũng quy định yêu cầu kỹ thuật về bảo vệ môi trường tại các điểm tập kết và trạm trung chuyển chất thải rắn sinh hoạt, đảm bảo sự kết nối chặt chẽ giữa thu gom, vận chuyển và xử lý. Bán kính thu gom tại các hộ gia đình, tổ chức, cá nhân cùng với khoảng cách an toàn môi trường phải tuân thủ theo quy định tại QCVN 01:2021/BXD - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy hoạch xây dựng do Bộ trưởng Bộ Xây dựng ban hành.
Các điểm tập kết chất thải cần được trang bị thiết bị lưu chứa có dung tích phù hợp với thời gian lưu giữ, đảm bảo không gây rò rỉ nước thải ra môi trường. Đồng thời, phải tiến hành vệ sinh, khử mùi sau mỗi lần hoạt động. Đối với các điểm tập kết hoạt động vào ban đêm (từ 18 giờ đến 06 giờ sáng hôm sau), hệ thống chiếu sáng phải được lắp đặt đầy đủ để đảm bảo an toàn và hiệu quả vận hành.

4. Quy định về xử lý chất thải nguy hại

Xử lý chất thải được quy định tại Điều 84 Luật Bảo vệ môi trường 2020. Cụ thể, trong điều luật này quy định: 
- Chất thải nguy hại phải được xử lý bằng công nghệ phù hợp và đáp ứng quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường.
- Nhà nước khuyến khích và có chính sách ưu đãi cho tổ chức, cá nhân tham gia đầu tư và cung cấp dịch vụ xử lý chất thải nguy hại; khuyến khích việc đầu tư cơ sở thực hiện dịch vụ xử lý chất thải nguy hại quy mô cấp vùng; khuyến khích đồng xử lý chất thải nguy hại.
- Cơ sở thực hiện dịch vụ xử lý chất thải nguy hại phải đáp ứng các yêu cầu sau đây:
+ Phù hợp với Quy hoạch bảo vệ môi trường quốc gia hoặc quy hoạch có nội dung về xử lý chất thải nguy hại, trừ trường hợp cơ sở đồng xử lý chất thải nguy hại;
+ Bảo đảm khoảng cách an toàn về môi trường theo quy định;
+ Công nghệ xử lý chất thải nguy hại phải được thẩm định, có ý kiến theo quy định của pháp luật về chuyển giao công nghệ; khuyến khích áp dụng công nghệ thân thiện môi trường, kỹ thuật hiện có tốt nhất, công nghệ xử lý kết hợp với thu hồi năng lượng;
+ Có giấy phép môi trường;
+ Có nhân sự phụ trách về bảo vệ môi trường được đào tạo chuyên ngành môi trường hoặc lĩnh vực chuyên môn phù hợp;
+ Có quy trình vận hành an toàn công nghệ, phương tiện, thiết bị chuyên dụng phù hợp;
+ Có kế hoạch quản lý môi trường gồm nội dung kiểm soát ô nhiễm và quản lý chất thải; an toàn lao động, vệ sinh lao động; phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường; đào tạo, tập huấn định kỳ hằng năm; chương trình giám sát môi trường; đánh giá hiệu quả xử lý chất thải nguy hại; phương án xử lý ô nhiễm, cải tạo môi trường sau khi kết thúc hoạt động;
+ Ký quỹ bảo vệ môi trường theo quy định tại Điều 137 của Luật Bảo vệ môi trường 2020 trong trường hợp có hoạt động chôn lấp chất thải.
- Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành tiêu chí về công nghệ xử lý chất thải nguy hại; hướng dẫn thực hiện điểm g khoản 3 Điều 84 Luật Bảo vệ môi trường 2020.
- Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tổ chức thực hiện quy hoạch có nội dung về xử lý chất thải nguy hại; không hạn chế việc thu gom chất thải nguy hại phát sinh trên địa bàn đơn vị hành chính cấp tỉnh khác về xử lý tại cơ sở thực hiện dịch vụ xử lý chất thải nguy hại trên địa bàn.

5. Tạm kết

Quản lý chất thải nguy hại là một nhiệm vụ quan trọng nhằm bảo vệ môi trường và sức khỏe con người. Bằng cách thực hiện nghiêm túc các biện pháp thu gom, lưu trữ và xử lý đúng quy định, bạn không chỉ đảm bảo môi trường sống trong lành mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững. Hãy theo dõi ngay Green In để biết thêm nhiều điều mới mẻ, hữu ích!