Trong bối cảnh nhu cầu năng lượng xanh ngày càng tăng cao, các dự án điện mặt trời nổi đang trở thành giải pháp tiềm năng. Tại Việt Nam, với tiềm năng dồi dào từ hệ thống sông, hồ, nhiều dự án điện mặt trời nổi quy mô lớn đã và đang được triển khai. Việc đó góp phần quan trọng vào việc đảm bảo an ninh năng lượng và phát triển bền vững. Hãy cùng GREEN IN điểm qua những dự án tiêu biểu nhất, đánh dấu bước tiến lớn của ngành năng lượng tái tạo nước ta.
1. Điện mặt trời nổi là gì?
Điện mặt trời nổi là một xu hướng mới trong ngành năng lượng, với hệ thống các tấm pin mặt trời được lắp đặt trên mặt nước, thường là ở các khu vực nước tĩnh như hồ và đập nhân tạo. Công nghệ này giúp tiết kiệm diện tích đất và giảm chi phí sản xuất. Israel là quốc gia tiên phong trong lĩnh vực này, khi vào năm 2011, công ty Solar Synergy đã giới thiệu hệ thống pin mặt trời nổi dạng mô-đun siêu nhẹ, giúp khắc phục hạn chế của điện mặt trời truyền thống và giành giải thưởng công nghệ sạch quốc gia.
Dự án điện mặt trời nổi là các công trình lắp đặt hệ thống tấm pin năng lượng mặt trời trên mặt nước, như hồ hoặc đập nhân tạo, thay vì trên mặt đất như thông thường. Hệ thống này giúp tận dụng diện tích mặt nước, giảm áp lực sử dụng đất và tăng hiệu suất nhờ khả năng làm mát tự nhiên từ nước. Đây là giải pháp năng lượng sạch, bền vững, phù hợp với các khu vực có quỹ đất hạn chế.
2. Ưu và nhược điểm của điện mặt trời nổi
Việc sử dụng ĐMT nổi và xây dựng hệ thống này mang lại nhiều ưu điểm. Tuy nhiên, bên cạnh đó cũng có nhiều nhược điểm cần tìm ra cách khắc phục.
Ưu điểm của điện mặt trời nổi:
- Tiết kiệm diện tích đất: Không cần sử dụng đất đai, tận dụng không gian mặt nước như hồ, đập thủy điện, hồ xử lý nước thải.
- Tăng hiệu suất phát điện: Hệ thống được làm mát tự nhiên bởi nước, giúp tăng sản lượng điện từ 15-20% so với điện mặt trời truyền thống.
- Giảm chi phí vận hành và bảo dưỡng (O&M): Hệ thống ít chịu tác động của bụi bẩn và cát như trên mặt đất, giảm công việc bảo trì.
- Bảo vệ môi trường: Hạn chế việc chặt cây, phát quang rừng để giải phóng mặt bằng, bảo tồn hệ sinh thái trên cạn.
- Giảm bay hơi nước: Giảm đến 70% lượng nước bốc hơi, rất hữu ích cho khu vực hạn hán.
- Kiểm soát chất lượng nước: Giảm sự phát triển của tảo gây ô nhiễm, giúp bảo vệ nguồn nước ngọt.
Nhược điểm của điện mặt trời nổi:
- Chi phí đầu tư cao: Công nghệ mới yêu cầu thiết bị chuyên dụng và đội ngũ kỹ sư có trình độ cao, làm tăng chi phí triển khai.
- Khả năng chống chịu thiên nhiên: Hệ thống có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi sóng và gió mạnh, đòi hỏi kết cấu phải đủ vững chắc.
- Ăn mòn do nước: Tấm pin mặt trời cần đảm bảo khả năng chống ăn mòn từ nước mặn hoặc sương muối, nhưng công nghệ hiện tại chưa hoàn toàn tối ưu.
- Không phù hợp cho quy mô nhỏ: Chỉ hiệu quả khi lắp đặt trên diện tích lớn với hàng trăm đến hàng ngàn tấm pin, khó triển khai với hệ thống nhỏ lẻ.
3. Tại sao nói Việt Nam có tiềm năng lớn để khai thác điện mặt trời nổi?
Việt Nam là một quốc gia có điều kiện tự nhiên vô cùng thuận lợi để phát triển điện mặt trời nổi nhờ vào bờ biển dài hơn 3.200 km cùng mạng lưới sông ngòi, ao hồ dày đặc, đặc biệt là hệ thống hồ thủy điện trải dài trên cả nước.
Các hồ thủy điện hiện có không chỉ cung cấp nguồn nước ổn định mà còn sở hữu mặt nước rộng lớn, tạo điều kiện lý tưởng để lắp đặt hệ thống tấm pin mặt trời nổi. So với điện mặt trời trên mặt đất, các dự án điện mặt trời nổi ở Việt Nam có lợi thế rõ rệt khi tận dụng được diện tích mặt nước sẵn có, giảm áp lực lên quỹ đất vốn đang ngày càng khan hiếm. Điều này giúp tiết kiệm đáng kể chi phí giải phóng mặt bằng – một trong những thách thức lớn nhất khi triển khai các dự án năng lượng tái tạo trên đất liền.
Bên cạnh đó, Việt Nam nằm trong khu vực nhiệt đới gió mùa, có lượng bức xạ mặt trời cao, trung bình từ 4-5 kWh/m²/ngày, đặc biệt là ở các khu vực miền Trung và miền Nam.
Thêm nữa, so với các dự án năng lượng truyền thống, điện mặt trời nổi giúp hạn chế việc phá rừng, giải phóng mặt bằng, đồng thời giúp giảm sự bay hơi nước và bảo vệ hệ sinh thái dưới nước.
4. Những dự án điện mặt trời nổi lớn nhất tại Việt Nam
4.1. Dự án điện mặt trời nổi hồ Đa Mi (Bình Thuận)
- Thời gian hoạt động: Bắt đầu từ tháng 5/2019.
- Công suất: 47,5 MW.
- Tổng mức đầu tư: Hơn 1.500 tỷ đồng.
- Sản lượng điện bình quân: Dự kiến hơn 69 triệu kWh/năm.
- Diện tích sử dụng:
- Trên mặt hồ: Gần 57 ha (lắp đặt tấm pin mặt trời).
- Trên mặt đất: Gần 67 ha (xây dựng trạm biến áp, inverter và đường dây tải điện).
- Đặc điểm: Đây là dự án nguồn điện độc lập chưa có trong danh mục Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia giai đoạn 2011-2020, UBND tỉnh Bình Thuận đã đề nghị Tổng cục Năng lượng (Bộ Công Thương) thẩm định và phê duyệt điều chỉnh bổ sung.
4.2. Dự án điện mặt trời nổi hồ thủy điện Buôn Kuôp (Đắk Lắk)
- Chủ đầu tư: Tổng công ty phát điện 3 (EVNGENCO 3).
- Công suất: 50 MW.
- Địa điểm: Hồ thủy điện Buôn Kuôp, tỉnh Đắk Lắk.
- Đặc điểm: Dự án đang trong giai đoạn nghiên cứu, cần đánh giá tác động môi trường đến hệ sinh thái và sản lượng thủy sản nuôi trồng.
4.3. Dự án điện mặt trời nổi hồ thủy điện Srê Pôk (Đắk Lắk)
- Chủ đầu tư: Tổng công ty phát điện 3 (EVNGENCO 3).
- Công suất: 50 MW.
- Địa điểm: Hồ thủy điện Srê Pôk, tỉnh Đắk Lắk.
- Đặc điểm: Dự án đang trong giai đoạn nghiên cứu, cần cân nhắc các yếu tố ảnh hưởng đến môi trường thủy sinh và hiệu suất hoạt động.
Hiện tại, Việt Nam mới ở giai đoạn đầu trong việc phát triển công nghệ điện mặt trời nổi, do đó, việc nghiên cứu kỹ lưỡng về tác động môi trường, đặc biệt là ảnh hưởng của việc che phủ mặt nước đến hệ sinh thái thủy sinh và hiệu suất phát điện, là điều cần thiết trước khi mở rộng triển khai.
5. Giới thiệu về dự án điện mặt trời nổi đầu tiên và lớn nhất tại Việt Nam
Dự án Điện Mặt Trời nổi Đa Mi là nhà máy điện mặt trời nổi đầu tiên và lớn nhất tại Việt Nam, do Công ty Cổ phần Thủy điện Đa Nhim – Hàm Thuận – Đa Mi đầu tư, với tổng mức đầu tư hơn 1.400 tỷ đồng. Dự án được xây dựng trên hồ thủy điện Đa Mi (Bình Thuận) và đi vào vận hành từ tháng 6/2019, cung cấp khoảng 70 triệu kWh/năm. Đây cũng là dự án điện mặt trời nổi có công suất lớn nhất Đông Nam Á theo đánh giá của ADB, mang lại nhiều lợi ích kinh tế và môi trường, góp phần vào lưới điện quốc gia và sự phát triển bền vững.
6. Tạm kết
Trên đây là thông tin về những dự án điện mặt trời nổi lớn nhất tại Việt Nam bạn đang tìm kiếm. Nếu bạn còn muốn biết thêm về các dự án liên quan đến điện mặt trời nổi, hãy bình luận dưới đây. Theo dõi ngay GREEN IN để biết thêm nhiều thông tin bổ ích.