Trong bối cảnh phát triển bền vững trở thành xu hướng tất yếu của nền kinh tế toàn cầu, ESG (Environmental – Social – Governance) đang dần trở thành “tấm hộ chiếu xanh” cho mọi doanh nghiệp. Báo cáo ESG không chỉ giúp doanh nghiệp minh bạch hóa các hoạt động liên quan đến môi trường, xã hội và quản trị mà còn là công cụ quan trọng để thu hút nhà đầu tư, đáp ứng yêu cầu pháp lý, cũng như nâng cao uy tín thương hiệu. Vậy báo cáo ESG là gì? Làm thế nào để lập báo cáo ESG chính xác? Cùng GREEN IN tìm hiểu chi tiết trong nội dung dưới đây!
Báo cáo ESG là gì?
Báo cáo ESG (Environmental – Social – Governance) là tài liệu thể hiện cách doanh nghiệp quản lý và công bố các hoạt động liên quan đến môi trường, xã hội và quản trị. Đây là minh chứng cho cam kết phát triển bền vững, giúp doanh nghiệp gia tăng niềm tin với nhà đầu tư, khách hàng, đ này, các bên liên quan có thể đánh giá mức độ minh bạch, trách nhiệm và khối tác và cơ quan quản lý. Thông qua báo cáoả năng quản trị rủi ro của doanh nghiệp trong dài hạn.
Báo cáo ESG nhằm cung cấp thông tin định lượng và định tính về tác động của doanh nghiệp đối với ba khía cạnh: môi trường (ví dụ: lượng phát thải carbon, sử dụng tài nguyên), xã hội (chính sách lao động, trách nhiệm cộng đồng) và quản trị (cấu trúc quản lý, tính minh bạch). Mục đích chính là tăng cường trách nhiệm giải trình, đồng thời giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn xanh, đáp ứng yêu cầu pháp lý và nâng cao uy tín thương hiệu.
Cấu trúc cơ bản của một mẫu báo cáo ESG
Theo khảo sát của KPMG năm 2022, các doanh nghiệp hàng đầu thế giới đều có cấu trúc báo cáo tương đối thống nhất, tập trung vào ba trụ cột môi trường, xã hội và quản trị, cùng với những chỉ số định lượng rõ ràng để theo dõi tiến độ và cam kết của tổ chức.
- Phần mở đầu: Doanh nghiệp giới thiệu khái quát về hoạt động kinh doanh, tầm nhìn dài hạn và đặc biệt là cam kết gắn ESG vào chiến lược phát triển. Phần này thường thể hiện thông điệp từ lãnh đạo cấp cao, nhằm khẳng định quyết tâm và trách nhiệm của công ty.
- Khía cạnh Môi trường (E – Environmental): Đây là phần trình bày cách doanh nghiệp quản lý các vấn đề liên quan đến môi trường như lượng khí thải nhà kính, mức tiêu thụ năng lượng, nước, hoạt động xử lý và tái chế chất thải. Nếu doanh nghiệp đã đặt mục tiêu trung hòa carbon (Net Zero), thông tin về lộ trình và biện pháp thực hiện cũng được nhấn mạnh trong mục này.
- Khía cạnh Xã hội (S – Social): Phần xã hội phản ánh trách nhiệm của doanh nghiệp với con người và cộng đồng. Các nội dung thường được đề cập bao gồm chính sách lao động, an toàn và sức khỏe nghề nghiệp, bình đẳng giới, phát triển nguồn nhân lực, cùng các chương trình trách nhiệm xã hội (CSR) hướng tới cộng đồng.
- Khía cạnh Quản trị (G – Governance): Báo cáo ESG cũng cần cho thấy cách doanh nghiệp thiết lập và duy trì hệ thống quản trị minh bạch. Bao gồm cơ cấu quản trị nội bộ, chính sách phòng chống tham nhũng, các nguyên tắc quản trị doanh nghiệp đảm bảo công khai, minh bạch tài chính và bảo vệ quyền lợi cổ đông.
- Chỉ số & KPI: Một trong những điểm quan trọng để báo cáo ESG có tính thuyết phục là việc công bố các chỉ số định lượng. Ví dụ, lượng phát thải carbon (carbon footprint), tỷ lệ nữ giới trong đội ngũ lãnh đạo, số giờ đào tạo nhân viên hay tỷ lệ tai nạn lao động được báo cáo cụ thể để minh chứng cho nỗ lực thực tế thay vì chỉ là cam kết trên giấy.
- Phụ lục: Cuối cùng, báo cáo thường kèm theo phụ lục giải thích phương pháp đo lường, nguồn dữ liệu và chuẩn mực tham chiếu (chẳng hạn GRI, SASB, TCFD, ISSB). Những thông tin này giúp tăng tính minh bạch, cho phép đối chiếu và so sánh với báo cáo của các doanh nghiệp khác.
Cách doanh nghiệp xây dựng báo cáo ESG
Doanh nghiệp xây dựng báo cáo ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị) theo một quy trình bài bản gồm các bước chính sau:
- Xác định mục tiêu và phạm vi báo cáo: Doanh nghiệp cần xác định rõ mục tiêu lập báo cáo (ví dụ: xây dựng thương hiệu, thu hút vốn, đáp ứng yêu cầu nhà đầu tư), đối tượng người đọc (cổ đông, nhà đầu tư, khách hàng) và phạm vi nội dung sẽ báo cáo (toàn bộ 3 khía cạnh ESG hoặc tập trung vào một số vấn đề cụ thể).
- Lựa chọn khung báo cáo và thiết lập chỉ tiêu KPIs: Chọn tiêu chuẩn báo cáo phù hợp theo lĩnh vực, quy mô và chiến lược doanh nghiệp; thiết lập các chỉ tiêu đo lường quan trọng cho từng phần môi trường, xã hội và quản trị.
- Thu thập và chuẩn hóa dữ liệu: Thu thập dữ liệu chính xác từ các phòng ban liên quan, đảm bảo tính nhất quán và có thể kiểm chứng. Có thể sử dụng phần mềm chuyên dụng để tự động hóa quy trình thu thập dữ liệu.
- Trình bày báo cáo: Chuẩn hóa và sắp xếp dữ liệu thành báo cáo logic, dễ hiểu, sử dụng biểu đồ, infographic để hỗ trợ minh họa. Bao gồm các phần: mở đầu (giới thiệu chiến lược bền vững), nội dung chính (phân tích dữ liệu ESG), phụ lục (tài liệu tham khảo, chứng nhận).
- Xác minh thông tin: Rà soát, kiểm tra tính chính xác và minh bạch của dữ liệu trong báo cáo. Thường mời các tổ chức kiểm toán độc lập để đánh giá và tăng độ tin cậy.
- Công bố báo cáo: Công khai báo cáo trên các kênh truyền thông (website, mạng xã hội) và gửi cho nhà đầu tư, đối tác nhằm nâng cao uy tín và tạo niềm tin.
Quy trình này được khuyến nghị thực hiện định kỳ, thường là hàng năm hoặc hàng quý, nhằm cập nhật liên tục tiến trình phát triển bền vững của doanh nghiệp, đảm bảo báo cáo ESG minh bạch, chính xác và có giá trị cho các bên liên quan.
Một số mẫu báo cáo ESG tiêu biểu
Ở cấp độ doanh nghiệp toàn cầu, Microsoft là một trong những doanh nghiệp đi đầu trong báo cáo phát triển bền vững. Báo cáo mới nhất (Microsoft Sustainability Report 2023/2025) trình bày các cam kết dài hạn như đạt mục tiêu carbon negative, water positive và zero waste vào năm 2030, đồng thời công bố tiến độ liên quan đến việc cắt giảm phát thải carbon, tiết kiệm nước, quản lý chất thải và bảo vệ hệ sinh thái.
Ở khía cạnh doanh nghiệp Việt Nam, Vinamilk là điển hình nổi bật trong việc công bố các báo cáo phát triển bền vững (Sustainability Report). Báo cáo gần đây cho thấy công ty đã xây dựng lộ trình rõ ràng hướng tới Netzero vào năm 2050, cùng các bước giảm phát thải như cắt giảm 15% vào 2027, 55% vào 2035 so với mốc hiện tại. Vinamilk cũng chú trọng vào các nội dung cụ thể như nông nghiệp bền vững (GlobalG.A.P. certified), quản lý chuỗi giá trị xanh, và minh bạch trong báo cáo hoạt động liên quan đến môi trường, xã hội và quản trị.
Một ví dụ tiêu biểu khác từ Việt Nam là SSI – Công ty Cổ phần Chứng khoán SSI, với Sustainable Development Report 2022. Báo cáo được xây dựng theo chuẩn GRI (Core option), tuân thủ quy trình xác định nội dung báo cáo dựa trên đánh giá materiality (trọng yếu), qua đó tập trung vào các mảng như hiệu quả kinh tế, quản trị rủi ro, đào tạo nhân sự, chống tham nhũng, bảo vệ môi trường trong hoạt động văn phòng và đóng góp cho cộng đồng. Báo cáo phân loại các chỉ tiêu theo các nhóm GRI 100 – Thông tin chung, GRI 200 – Tiêu chuẩn Kinh tế, GRI 300 – Môi trường, và GRI 400 – Xã hội.
Lời kết
Trong bối cảnh xu hướng toàn cầu ngày càng siết chặt yêu cầu công bố thông tin, đặc biệt với sự ra đời của các chuẩn mực quốc tế như GRI, SASB, ISSB/IFRS, việc triển khai một báo cáo ESG chuyên nghiệp sẽ là lợi thế cạnh tranh bền vững. Doanh nghiệp nào đi trước trong hành trình này sẽ có cơ hội củng cố niềm tin với các bên liên quan, nâng cao giá trị thương hiệu và tăng khả năng tiếp cận nguồn vốn quốc tế.