Chúng ta đang đứng tại thời điểm giao thoa quan trọng của những tháng cuối năm 2025. Giai đoạn 1 của Đề án áp dụng Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế tại Việt Nam (2022 - 2025) đã chính thức khép lại. Trong suốt 3 năm qua, chúng ta đã chứng kiến sự tiên phong chuyển đổi mạnh mẽ từ các Tập đoàn kinh tế lớn, các công ty niêm yết hàng đầu và khối doanh nghiệp FDI nhằm minh bạch hóa thông tin tài chính theo chuẩn mực toàn cầu.
Tuy nhiên, câu hỏi lớn nhất được đặt ra lúc này là: Điều gì sẽ diễn ra tiếp theo? Khi bước sang Giai đoạn 2 (sau năm 2025), đối tượng nào sẽ bắt buộc phải áp dụng IFRS? Và liệu doanh nghiệp của bạn có nằm trong danh sách "tầm ngắm" phải chuyển đổi hệ thống kế toán từ VAS sang IFRS hay không?
Việc nắm rõ lộ trình áp dụng IFRS theo Quyết định 345/QĐ-BTC ngay lúc này không chỉ giúp doanh nghiệp tránh rủi ro tuân thủ, mà còn là bước chuẩn bị chiến lược để đón đầu dòng vốn đầu tư mới. Hãy cùng GREEN IN cập nhật bức tranh toàn cảnh về IFRS Việt Nam trong bài viết dưới đây!
Thực trạng áp dụng IFRS tại Việt Nam hiện nay
Trước khi đi sâu vào lộ trình, chúng ta cần nhìn nhận thẳng thắn về bức tranh kế toán tại Việt Nam. Hiện tại, Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS) vẫn là chuẩn mực pháp lý chính thức được áp dụng cho hầu hết các doanh nghiệp. Tuy nhiên, VAS được ban hành từ những năm 2000-2005, dựa trên các chuẩn mực quốc tế cũ (IAS) và mang nặng tính "Quy tắc", ghi nhận theo giá gốc. Điều này tạo ra một khoảng cách lớn so với "Ngôn ngữ tài chính" hiện đại của thế giới vốn dựa trên "Nguyên tắc" và giá trị hợp lý.
Trong giai đoạn 2022 - 2025 vừa qua, làn sóng áp dụng IFRS Việt Nam đã diễn ra sôi động ở nhóm các doanh nghiệp tiên phong.
- Khối Ngân hàng: Nhiều ngân hàng thương mại cổ phần lớn (như VIB, Techcombank, VPBank...) đã chủ động lập Báo cáo tài chính (BCTC) theo IFRS để tiếp cận vốn từ các tổ chức tài chính quốc tế (IFC, ADB).
- Khối Doanh nghiệp niêm yết: Các "ông lớn" như Vingroup, Masan, Vinamilk... cũng đã công bố BCTC theo IFRS song song với VAS để phục vụ cổ đông nước ngoài.
Thực tế này cho thấy, nhu cầu chuyển đổi là có thật và xuất phát từ chính nội tại nhu cầu minh bạch hóa của doanh nghiệp, chứ không chỉ là sự ép buộc từ cơ quan quản lý.
Chi tiết Lộ trình áp dụng IFRS theo Quyết định 345/QĐ-BTC
Ngày 16/3/2020, Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 345/QĐ-BTC phê duyệt Đề án áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính tại Việt Nam. Đây là văn bản pháp lý cao nhất định hình lộ trình chuyển đổi quốc gia.
Lộ trình này được chia thành 2 giai đoạn rõ rệt, tập trung chủ yếu vào Báo cáo tài chính hợp nhất:
Giai đoạn 1 (Từ năm 2022 đến năm 2025): Áp dụng tự nguyện
Đây là giai đoạn bước đệm vừa kết thúc. Bộ Tài chính cho phép các doanh nghiệp có nhu cầu và đủ nguồn lực được tự nguyện áp dụng IFRS để lập BCTC hợp nhất.
- Đối tượng tham gia: Công ty mẹ của Tập đoàn kinh tế Nhà nước; Công ty mẹ là công ty niêm yết; Công ty đại chúng quy mô lớn là công ty mẹ chưa niêm yết; Công ty mẹ là doanh nghiệp FDI.
- Kết quả: Các doanh nghiệp tham gia giai đoạn này được hưởng các cơ chế hỗ trợ kỹ thuật từ Bộ Tài chính, nhưng vẫn phải đảm bảo tuân thủ đầy đủ các quy định về thuế và báo cáo theo VAS cho cơ quan quản lý nhà nước (chế độ 2 sổ sách).
Giai đoạn 2 (Sau năm 2025): Áp dụng bắt buộc và Mở rộng
Đây là giai đoạn quan trọng mà chúng ta đang bước vào. Dựa trên kết quả đánh giá của Giai đoạn 1, Bộ Tài chính sẽ công bố danh sách cụ thể các doanh nghiệp bắt buộc phải lập BCTC hợp nhất theo IFRS.
Các nhóm đối tượng dự kiến nằm trong diện bắt buộc bao gồm:
- Công ty mẹ của các Tập đoàn kinh tế Nhà nước: Nhằm minh bạch hóa tài sản công và hiệu quả hoạt động.
- Công ty mẹ là công ty niêm yết: Đặc biệt là các công ty nằm trong rổ chỉ số VN30 hoặc có vốn hóa lớn, nhằm nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam.
- Công ty đại chúng quy mô lớn: Các công ty quy mô lớn chưa niêm yết nhưng có huy động vốn từ công chúng.
Ngoài các đối tượng bắt buộc, các doanh nghiệp khác (bao gồm cả doanh nghiệp FDI không thuộc diện bắt buộc) vẫn được khuyến khích áp dụng tự nguyện nếu đủ điều kiện.
Đối với Báo cáo tài chính riêng, Việt Nam vẫn định hướng tiếp tục sử dụng chuẩn mực kế toán Việt Nam mới (VFRS - Vietnam Financial Reporting Standards) được biên soạn lại dựa trên IFRS nhưng có điều chỉnh cho phù hợp với đặc thù trong nước, trừ khi doanh nghiệp FDI có nhu cầu áp dụng IFRS đồng bộ với tập đoàn mẹ.
Xem thêm:
Lợi ích chiến lược cho doanh nghiệp Việt
Gia tăng khả năng tiếp cận nguồn vốn quốc tế
Việc minh bạch hóa báo cáo tài chính theo chuẩn mực IFRS là tiền đề quan trọng để doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu khắt khe của định chế tài chính quốc tế (như WB, IFC, ADB) và các quỹ đầu tư nước ngoài. Đây là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi, phát hành trái phiếu quốc tế hoặc tham gia vào các dòng vốn tài chính xanh, bền vững.
Phản ánh chính xác giá trị thực của doanh nghiệp
Thông qua nguyên tắc "Giá trị hợp lý", IFRS cho phép ghi nhận tài sản (đặc biệt là bất động sản, thương hiệu và công cụ tài chính) theo giá thị trường tại thời điểm báo cáo. Điều này giúp bảng cân đối kế toán phản ánh đúng vị thế tài chính và tiềm năng thực tế của doanh nghiệp, hỗ trợ hiệu quả cho công tác định giá trong các thương vụ M&A hoặc phát hành cổ phiếu (IPO).
Nâng cao năng lực quản trị và ra quyết định
Việc áp dụng IFRS đòi hỏi doanh nghiệp phải chuẩn hóa quy trình thu thập dữ liệu và quản trị rủi ro theo chuẩn mực toàn cầu. Hệ thống báo cáo tài chính chất lượng cao sẽ cung cấp cho Ban lãnh đạo những thông tin tin cậy, kịp thời, làm cơ sở vững chắc cho các quyết định chiến lược và quản trị điều hành.
Bài viết trên đã giúp các bạn tìm hiểu về IFRS Việt Nam là gì cũng như chi tiết lộ trình áp dụng theo Quyết định 345/QĐ-BTC. Hy vọng những thông tin của chúng tôi sẽ giúp ích phần nào đó dành cho bạn trong việc định hướng và chuẩn bị cho doanh nghiệp trước giai đoạn chuyển đổi bắt buộc sắp tới. Đừng quên theo dõi những bài viết tiếp theo tại GREEN IN để có thêm nhiều thông tin được cập nhật mới nhất nhé!