Xanh hóa không còn là lựa chọn thương mại mà đã trở thành "tấm hộ chiếu" sinh tồn giúp doanh nghiệp giữ vững thị phần và tối ưu bộ máy vận hành. Hãy cùng GREEN IN khám phá hướng dẫn lập báo cáo ESG chi tiết từ A–Z và những bí quyết quan trọng giúp doanh nghiệp chủ động xanh hóa mà không lo lãng phí ngân sách ngay dưới đây!
Ai cần quan tâm đến báo cáo ESG?
Doanh nghiệp xuất khẩu sang các thị trường EU, Mỹ...: Bắt buộc tuân thủ các rào cản kỹ thuật nghiêm ngặt về môi trường. Việc này giúp đảm bảo hoạt động giao thương diễn ra liên tục, tránh rủi ro bị dừng hoặc hủy đơn hàng.
Doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu: Đáp ứng tiêu chuẩn phát thải khí nhà kính và quản trị để giữ vững vị thế trong chuỗi giá trị. Điều này ngăn ngừa rủi ro bị loại khỏi danh sách nhà cung cấp ưu tiên của các tập đoàn đa quốc gia.
Doanh nghiệp đang cần gọi vốn, M&A và thu hút đầu tư: ESG trở thành bộ thước đo cốt lõi để các quỹ đầu tư đánh giá rủi ro và tiềm năng tăng trưởng. Việc minh bạch báo cáo ESG giúp doanh nghiệp gia tăng cơ hội tiếp cận nguồn vốn xanh.
Doanh nghiệp hướng tới thương hiệu bền vững: Báo cáo ESG minh bạch là minh chứng thực tế cho định hướng phát triển có trách nhiệm. Qua đó, doanh nghiệp xây dựng trọn vẹn niềm tin với khách hàng, đối tác và cộng đồng.
Các khung báo cáo ESG phổ biến hiện nay
Khung GRI (Global Reporting Initiative)
- GRI là bộ tiêu chuẩn công bố thông tin bền vững được áp dụng rộng rãi trên toàn cầu hiện nay. Tiêu chuẩn này tập trung vào việc giúp doanh nghiệp đo lường và báo cáo các tác động của hoạt động kinh doanh đến ba khía cạnh chính: Kinh tế, Môi trường và Con người (Xã hội).
- Điểm đặc biệt của GRI là góc nhìn hướng ra bên ngoài, nghĩa là xem xét doanh nghiệp đang tạo ra tác động tích cực hay tiêu cực gì tới thế giới xung quanh. Nhờ tính linh hoạt và ngôn ngữ chung dễ hiểu, GRI phù hợp với hầu hết mọi quy mô doanh nghiệp, từ các công ty vừa và nhỏ (SMEs) mới bắt đầu làm ESG cho đến các tập đoàn đa quốc gia.
Khung ESRS (European Sustainability Reporting Standards) – Tấm vé bắt buộc vào thị trường Châu Âu
- ESRS là bộ tiêu chuẩn báo cáo bền vững do Liên minh Châu Âu (EU) ban hành, có tính chất bắt buộc đối với các doanh nghiệp hoạt động tại EU hoặc nằm trong chuỗi cung ứng của các tập đoàn Châu Âu (theo Chỉ thị CSRD). ESRS đặt ra các quy định rất nghiêm ngặt nhằm đảm bảo tính minh bạch và chống tình trạng "Tẩy xanh" (Greenwashing).
- Trọng tâm của ESRS là nguyên tắc Tác động kép (Double Materiality). Doanh nghiệp không chỉ phải báo cáo hoạt động của mình ảnh hưởng thế nào đến môi trường - xã hội, mà còn phải báo cáo ngược lại: các rủi ro về môi trường - xã hội (như biến đổi khí hậu, khan hiếm tài nguyên) đang đe dọa đến tài chính và sự tồn vong của doanh nghiệp ra sao.
Khung IFRS (IFRS Sustainability Disclosure Standards) – Ngôn ngữ ESG dành riêng cho Nhà đầu tư
- Được phát triển bởi Hội đồng Tiêu chuẩn Báo cáo Bền vững Quốc tế (ISSB) thuộc tổ chức IFRS, khung chuẩn này tập trung chuyển hóa các thông tin ESG thành dữ liệu tài chính. IFRS giúp doanh nghiệp trả lời câu hỏi: Các rủi ro và cơ hội liên quan đến độ bền vững sẽ tác động như thế nào đến dòng tiền, khả năng sinh lời và giá trị của doanh nghiệp trong ngắn, trung và dài hạn.
- Khác với GRI hay ESRS, IFRS có góc nhìn hướng vào bên trong, ưu tiên phục vụ đối tượng người đọc là các nhà đầu tư, cổ đông và tổ chức tín dụng. Nhờ kết nối chặt chẽ với Báo cáo tài chính truyền thống, tiêu chuẩn IFRS giúp các quỹ đầu tư dễ dàng định giá doanh nghiệp và ra quyết định rót vốn.
Quy trình báo cáo ESG chuẩn quốc tế
Nhằm đáp ứng linh hoạt theo quy mô, nguồn lực và mức độ sẵn sàng của từng doanh nghiệp, GREEN IN thiết kế 2 lộ trình triển khai tối ưu — giúp doanh nghiệp dễ dàng lựa chọn phương án phù hợp nhất với mục tiêu phát triển bền vững của mình.
Lộ trình linh hoạt – Lập báo cáo ESG
Giải pháp tinh gọn dành cho các doanh nghiệp đã có nền tảng vận hành và muốn tập trung hoàn thiện nhanh báo cáo ESG chuẩn mực:
- Bước 1: Đánh giá hiện trạng ESG: Khảo sát, rà soát dữ liệu đầu vào (môi trường, lao động, quản trị), đánh giá khoảng trống theo quy định pháp lý/tiêu chuẩn quốc tế (GRI, ESRS, IFRS) và xác định các chủ đề trọng yếu.
- Bước 2: Lập báo cáo: Thu thập, chuẩn hóa và kiểm tra chéo số liệu; tổng hợp biên soạn nội dung, thiết kế ấn phẩm báo cáo chuyên nghiệp và bàn giao báo cáo cho khách hàng.
Lộ trình toàn diện – Đồng hành chuyển đổi xanh
Chương trình tư vấn chuyên sâu dành cho doanh nghiệp muốn xây dựng chiến lược phát triển bền vững bài bản và dài hạn:
- Bước 1: Đánh giá hiện trạng ESG: Khảo sát hồ sơ, phân tích khoảng trống dữ liệu và xác định vấn đề trọng yếu của doanh nghiệp.
- Bước 2: Xây dựng chiến lược: Định hình tầm nhìn, mục tiêu và định hướng các trụ cột ESG phù hợp với nguồn lực.
- Bước 3: Lập kế hoạch: Thiết lập lộ trình thực thi chi tiết, phân công trách nhiệm cho các bộ phận nội bộ và chuẩn hóa KPI đo lường.
- Bước 4: Triển khai hành động: Thực hiện các giải pháp giảm phát thải, tối ưu vận hành và thu thập dữ liệu thực tế tại nhà máy/văn phòng.
- Bước 5: Lập báo cáo: Chuẩn hóa dữ liệu, biên soạn và bàn giao Báo cáo ESG hoàn chỉnh theo chuẩn quốc tế.
Quy định pháp lý liên quan đến báo cáo ESG
Quy định trong nước liên quan đến báo cáo ESG
- Nghị định 06/2022/NĐ-CP: Quy định bắt buộc kiểm kê khí nhà kính đối với các cơ sở phát thải lớn thuộc danh mục trọng điểm (năng lượng, công thương, xây dựng, giao thông).
- Quyết định 42/2026/QĐ-TTg: Cập nhật danh mục các lĩnh vực, cơ sở phát thải KNK phải thực hiện kiểm kê KNK (thay thế/bổ sung các danh mục cũ), làm căn cứ pháp lý trực tiếp để xác định các doanh nghiệp thuộc diện bắt buộc phải kê khai và lập báo cáo phát thải.
- Quyết định 167/QĐ-TTg & Đề án Net Zero: Khuyến khích khối doanh nghiệp tư nhân và SMEs áp dụng bộ chỉ số ESG để hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
Quy định nước ngoài
- Cơ chế CBAM (EU): Doanh nghiệp xuất khẩu sắt thép, nhôm, xi măng, phân bón, điện, hydro phải báo cáo chi tiết và nộp phí carbon tương ứng.
- Chỉ thị CSRD & CSDDD (EU): Yêu cầu các tập đoàn EU thẩm định tính bền vững của toàn chuỗi cung ứng, buộc đối tác Việt Nam phải cung cấp dữ liệu minh bạch.
- Quy định chống phá rừng EUDR (EU): Các mặt hàng nông/lâm sản như cà phê, gỗ, cao su... phải chứng minh nguồn gốc sản xuất không gây phá rừng.
- Tiêu chuẩn niêm yết & Đầu tư: Các quỹ đầu tư và chuỗi bán lẻ quốc tế yêu cầu báo cáo ESG đạt chuẩn như điều kiện tiên quyết để hợp tác kinh doanh.
Sai lầm phổ biến khiến doanh nghiệp mất tiền oan
Rủi ro Tẩy xanh (Greenwashing): Cung cấp số liệu không chính xác hoặc thổi phồng thành tích môi trường. Điều này gây rủi ro pháp lý nghiêm trọng và làm tổn hại uy tín thương hiệu.
Lỗi hệ thống trong quản lý dữ liệu: Sử dụng khái niệm không nhất quán giữa các phòng ban dẫn đến sai lệch thông tin. Thiếu mốc thời gian, đơn vị tính hoặc không lưu trữ vết dữ liệu gốc để tra soát.
Thiếu quy trình kiểm duyệt logic: Tổng hợp số liệu cuối kỳ mà không qua các bước đối soát chuyên môn. Dữ liệu chỉnh sửa thủ công nhiều lần dễ dẫn đến sai sót và thiếu trách nhiệm phê duyệt.
Chi phí báo cáo ESG có đắt không? Làm sao để tối ưu?
Việc triển khai ESG không phải là một khoản chi phí mất đi, mà là khoản đầu tư chiến lược dài hạn giúp nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút nguồn vốn. Mức ngân sách thực tế sẽ phụ thuộc vào quy mô, ngành nghề và mức độ sẵn sàng về dữ liệu của từng doanh nghiệp.
Chi phí lập báo cáo ESG tại GREEN IN
Tại GREEN IN, chi phí cho gói tư vấn và lập báo cáo ESG trọn gói thường dao động từ 200 triệu đồng trở lên, tùy thuộc vào nhu cầu thực tế, quy mô vận hành và lộ trình doanh nghiệp lựa chọn (Lộ trình 2 bước tinh gọn hoặc Lộ trình 5 bước toàn diện).
Để nhận báo giá chi tiết và phương án tối ưu riêng cho doanh nghiệp, vui lòng liên hệ qua email: netzero@greeninvietnam.org.vn với chuyên gia GREEN IN.
Các yếu tố ảnh hưởng đến chi phí làm báo cáo ESG
Quy mô doanh nghiệp: Chi phí lập báo cáo phụ thuộc trực tiếp vào khối lượng dữ liệu cần thu thập, đối soát và xử lý từ các phòng ban. Các tập đoàn, doanh nghiệp quy mô lớn sở hữu bộ máy vận hành phức tạp với lượng thông tin đầu vào đồ sộ, dẫn đến khối lượng công việc chuyên môn cao hơn nhiều so với các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs).
Tiêu chuẩn báo cáo lựa chọn (VSME vs. GRI, ESRS, IFRS...): Việc áp dụng khung tiêu chuẩn VSME dành riêng cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ sẽ có quy trình tối giản hơn, từ đó giúp tối ưu chi phí triển khai. Trong khi đó, các bộ tiêu chuẩn quốc tế toàn diện như GRI, ESRS hay IFRS đòi hỏi mức độ phân tích chuyên sâu (như phân tích Tác động kép - Double Materiality, kiểm kê đa chỉ số) nên chi phí xây dựng sẽ nằm ở phân khúc tiêu chuẩn chung cho doanh nghiệp lớn.
Mức độ sẵn có của dữ liệu nội bộ: Doanh nghiệp đã có sẵn hệ thống theo dõi điện, nước, rác thải, ISO... sẽ giúp đơn vị tư vấn rút ngắn thời gian. Ngược lại, nếu dữ liệu phân tán, phải thu thập từ đầu làm tăng thời gian khảo sát của nhân viên tư vấn.
Yêu cầu ngôn ngữ và thiết kế: Báo cáo ESG song ngữ (Việt - Anh) phục vụ đối tác quốc tế cũng yêu cầu chi phí biên dịch chuyên ngành hoặc doanh nghiệp muốn có thiết kế chuyên nghiệp hơn mức cơ bản sẽ gia tăng chi phí báo cáo
Bí quyết giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí làm báo cáo ESG
Chuẩn hóa hệ thống dữ liệu nội bộ từ sớm Chủ động phân công một bộ phận (như HSE, Nhân sự, Kế toán) theo dõi và lưu trữ hóa đơn điện, nước, chứng từ chất thải hàng tháng
Xác định đúng phạm vi và mục tiêu trọng yếu Không nên ôm đồm báo cáo tất cả các chỉ số ngay trong năm đầu tiên. Doanh nghiệp nên tập trung vào các yêu cầu bắt buộc từ khách hàng xuất khẩu hoặc luật định để làm trước, sau đó mở rộng theo lộ trình.
Kết hợp đào tạo nhân sự nội bộ cùng đơn vị tư vấn Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào bên thứ ba, hãy để đơn vị tư vấn chuyển giao kiến thức và kĩ năng lập báo cáo cho doanh nghiệp. Nhân sự nội bộ khi tự thu thập được dữ liệu sẽ giúp tiết kiệm lớn chi phí cho các kỳ báo cáo năm sau.
Lựa chọn đơn vị tư vấn thực chiến ngay từ đầu Đơn vị tư vấn giàu kinh nghiệm như GREEN IN sẽ giúp doanh nghiệp đi đúng hướng, áp dụng đúng mẫu chuẩn quốc tế. Điều này tránh rủi ro phải làm lại báo cáo, bị đối tác từ chối hoặc phạt Greenwashing – những sai lầm gây lãng phí ngân sách nhất.
Kinh nghiệm thực chiến và giải pháp từ GREEN IN
GREEN IN khẳng định chất lượng dịch vụ của mình thông qua kinh nghiệm thực chiến đa ngành nghề. Chúng tôi đã trực tiếp triển khai dịch vụ tư vấn ESG, kiểm kê KNK và xây dựng lộ trình Net Zero cho hàng loạt đối tác tên tuổi đa ngành nghề:
- Ngành Nông nghiệp & Thủy sản: Xây dựng chiến lược và lập báo cáo ESG toàn diện cho Công ty CP Đầu tư Union Trading. Đánh giá hiện trạng ESG cho Công ty TNHH Kinh doanh chế biến thủy sản và XNK Quốc Việt, giúp doanh nghiệp chuẩn hóa chuỗi cung ứng xuất khẩu…
- Ngành Giấy & Bột giấy: Trực tiếp xây dựng chiến lược và lập báo cáo ESG cho Công ty TNHH Giấy Đồng Tiến Bình Dương. Đồng thời đánh giá hiện trạng ESG cho hàng loạt nhà máy trong ngành như Công ty Giấy Xương Giang, Công ty CP Giấy Hoàng Hà Hà Nam…
- Ngành Dược phẩm & Cơ khí: Thực hiện đánh giá hiện trạng ESG cho Công ty TNHH SXDP Medlac Pharma Italy. Đồng thời tư vấn xây dựng chiến lược và lập báo cáo ESG cho Công ty CP Đầu tư Xây dựng và Thương mại Ngãi Cầu, giúp chuẩn hóa quy định quản trị và môi trường.
- Ngành Nhựa & Dệt may: Tư vấn chiến lược và lập báo cáo ESG cho Công ty Cổ phần Nhựa Zion. Thực hiện đánh giá hiện trạng ESG cho các doanh nghiệp dệt may như Công ty Sợi Dệt Hương Sen Comfor và Công ty CP Chăn bông Tín Phát.
- Hợp tác Hiệp hội & Tổ chức Quốc tế: Đồng hành đào tạo, tư vấn cùng Hiệp hội VASEP, Hiệp hội Giấy & Bột giấy Việt Nam (VPPA), Viettel Asset Management. Hợp tác nghiên cứu lộ trình khử carbon, công trình năng lượng xanh cùng các tổ chức quốc tế như GIZ, Climate Smart Ventures.
Đội ngũ chuyên gia tại GREEN IN sở hữu các chứng chỉ quốc tế uy tín (GHG Protocol, ISO 14067, Net Zero...) và luôn cập nhật thông tin chính sách mới nhất.
Kết luận
Lập báo cáo ESG không còn là lựa chọn mang tính hình thức mà đã trở thành bài toán sinh tồn, giúp doanh nghiệp chủ động vượt qua rào cản xuất khẩu và tối ưu hóa chi phí vận hành. Bắt đầu ngay hôm nay là cách duy nhất để bảo vệ thị phần và nâng cao lợi thế cạnh tranh dài hạn.
Đừng để rào cản ESG làm gián đoạn chuỗi cung ứng hay lỡ mất cơ hội hợp tác quốc tế! Hãy liên hệ ngay với GREEN IN để được tư vấn 1:1 cùng đội ngũ chuyên gia sở hữu chứng chỉ quốc tế và nhận lộ trình lập báo cáo ESG tối ưu nhất cho doanh nghiệp của bạn.