Tại Việt Nam, khối doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) đóng vai trò then chốt, chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế quốc gia. Tuy nhiên, khi tiếp cận với các tiêu chuẩn quốc tế như GRI hay Báo cáo phát triển bền vững, nhiều doanh nghiệp vẫn còn ngần ngại do rào cản về nguồn lực. Quan điểm phổ biến cho rằng việc thực hiện báo cáo theo chuẩn mực toàn cầu đòi hỏi chi phí đầu tư lớn và đội ngũ chuyên môn cao, thường chỉ phù hợp với quy mô của các tập đoàn đa quốc gia.
Mặc dù vậy, bối cảnh thị trường hiện nay đang đặt ra những yêu cầu mới. Sự chuyển dịch của chuỗi cung ứng toàn cầu cùng các tiêu chí khắt khe từ các định chế tài chính xanh đang biến minh bạch thông tin ESG trở thành một lợi thế cạnh tranh thiết yếu. Vậy làm thế nào để các doanh nghiệp SMEs có thể áp dụng tiêu chuẩn GRI một cách hiệu quả, đảm bảo tính tuân thủ mà vẫn tối ưu hóa được chi phí vận hành? Hãy cùng GREEN IN phân tích giải pháp và lộ trình triển khai phù hợp nhất cho mô hình doanh nghiệp vừa và nhỏ qua bài viết dưới đây!
Tại sao SMEs cần quan tâm đến báo cáo GRI trong giai đoạn hiện nay?
Trước đây, việc lập báo cáo phát triển bền vững thường được xem là nghĩa vụ của các công ty đại chúng. Tuy nhiên, trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) đang nhận thấy những lợi ích chiến lược rõ rệt khi áp dụng tiêu chuẩn GRI:
- Đáp ứng yêu cầu của chuỗi cung ứng toàn cầu: Đây là động lực mạnh mẽ nhất. Các tập đoàn đa quốc gia (như Nike, Samsung, Adidas...) hiện đều phải báo cáo phát thải Phạm vi 3 (Scope 3) - tức phát thải gián tiếp từ chuỗi giá trị. Do đó, họ yêu cầu các nhà cung cấp (thường là SMEs) phải minh bạch dữ liệu về môi trường và lao động. Việc sở hữu báo cáo theo chuẩn GRI giúp SMEs chứng minh năng lực tuân thủ và gia tăng cơ hội trúng thầu quốc tế.
- Tiếp cận nguồn vốn xanh: Các định chế tài chính và ngân hàng tại Việt Nam đang đẩy mạnh các gói tín dụng xanh với lãi suất ưu đãi. Hồ sơ minh bạch thông tin ESG theo tiêu chuẩn quốc tế là một điểm cộng lớn giúp doanh nghiệp dễ dàng vượt qua quy trình thẩm định để tiếp cận dòng vốn này.
- Tối ưu hóa hiệu quả vận hành: Quá trình thu thập dữ liệu báo cáo giúp chủ doanh nghiệp đo lường chính xác mức tiêu thụ năng lượng, nước và nguyên liệu. Từ đó, doanh nghiệp có thể nhận diện các điểm lãng phí, đưa ra giải pháp tiết kiệm chi phí và quản lý rủi ro tốt hơn.
Giải pháp tiếp cận linh hoạt: Báo cáo "Tham chiếu"
Một trong những rào cản lớn nhất khiến SMEs e ngại GRI là suy nghĩ phải thực hiện báo cáo toàn diện và phức tạp như các tập đoàn lớn. Tuy nhiên, bộ tiêu chuẩn GRI Standards 2021 đã cung cấp một cơ chế rất linh hoạt, cho phép doanh nghiệp lựa chọn mức độ áp dụng phù hợp với nguồn lực.
Thay vì cố gắng đạt mức độ cao nhất là "Tuân thủ tiêu chuẩn GRI", SMEs hoàn toàn có thể bắt đầu với phương pháp "Tham chiếu tiêu chuẩn GRI".
Đặc điểm của phương pháp này:
- Tính chọn lọc: Doanh nghiệp không bắt buộc phải tuân thủ toàn bộ 9 yêu cầu khắt khe của GRI 1 hay báo cáo tất cả các chỉ số. Bạn có thể lựa chọn báo cáo về các chủ đề cụ thể mà doanh nghiệp đang làm tốt hoặc có sẵn dữ liệu.
- Giảm tải áp lực nguồn lực: Phương pháp này không đòi hỏi doanh nghiệp phải giải trình lý do cho các thông tin bị thiếu một cách quá chi tiết như phương pháp "Tuân thủ".
- Bước đệm vững chắc: Đây là giải pháp "vừa sức", giúp SMEs làm quen với tư duy quản trị dữ liệu ESG trước khi tiến tới các cấp độ báo cáo cao hơn trong tương lai.
Các chủ đề GRI cốt lõi doanh nghiệp SMEs nên ưu tiên
Thay vì dàn trải nguồn lực để báo cáo tất cả các khía cạnh, SMEs nên áp dụng chiến lược "tập trung trọng điểm". Dựa trên kinh nghiệm tư vấn thực tế của GREEN IN, dưới đây là "Bộ chỉ số khởi động" thiết thực nhất, vừa đảm bảo tính tuân thủ pháp luật Việt Nam, vừa đáp ứng được sự quan tâm của đa số đối tác quốc tế:
- GRI 302: Năng lượng: Đây là dữ liệu dễ tiếp cận và định lượng nhất thông qua hóa đơn tiền điện, phiếu mua nhiên liệu (xăng, dầu) hàng tháng. Việc báo cáo chỉ số này không chỉ minh bạch hóa mức tiêu thụ năng lượng mà còn là cơ sở để tính toán phát thải khí nhà kính (Scope 1 & 2).
- GRI 403: An toàn và Sức khỏe nghề nghiệp: Đối với các doanh nghiệp sản xuất, đây là ưu tiên hàng đầu. Các dữ liệu như số giờ làm việc, số vụ tai nạn lao động hay quy trình đánh giá rủi ro an toàn thường đã có sẵn trong các biên bản tuân thủ Luật An toàn vệ sinh lao động.
- GRI 401: Việc làm: Các chỉ số về biến động nhân sự (tuyển mới, nghỉ việc) và chế độ phúc lợi thể hiện cam kết của doanh nghiệp đối với người lao động – yếu tố then chốt trong đánh giá trách nhiệm xã hội của chuỗi cung ứng.
Xem thêm:
Lộ trình 4 bước triển khai GRI tối ưu chi phí
Để vượt qua rào cản về ngân sách và nhân lực, SMEs có thể áp dụng lộ trình 4 bước tinh gọn sau đây để xây dựng báo cáo một cách khoa học:
Tối ưu hóa nhân sự nội bộ
Doanh nghiệp không nhất thiết phải thành lập một phòng ban ESG riêng biệt hay tuyển dụng chuyên gia toàn thời gian ngay từ đầu. Thay vào đó, ban lãnh đạo có thể thành lập một Tổ công tác bán chuyên trách, bao gồm đại diện từ các bộ phận chủ chốt: Kế toán (nắm dữ liệu hóa đơn), Nhân sự (nắm dữ liệu lao động) và Kỹ thuật/ Sản xuất (nắm dữ liệu vận hành). Mô hình kiêm nhiệm này giúp tiết kiệm chi phí nhân sự đáng kể.
Thiết lập quy trình thu thập dữ liệu định kỳ
Một sai lầm phổ biến khiến chi phí và áp lực tăng cao là tình trạng "để dành" dữ liệu đến cuối năm mới tổng hợp. SMEs cần xây dựng quy trình nhập liệu định kỳ (hàng tháng hoặc hàng quý) trên các công cụ số hóa đơn giản như Excel hoặc Google Sheets được chuẩn hóa ngay từ đầu. Điều này đảm bảo tính chính xác và giảm thiểu rủi ro thất lạc chứng từ.
Lựa chọn hình thức công bố tích hợp
Thay vì in ấn một cuốn Báo cáo Phát triển Bền vững riêng biệt dày hàng trăm trang – điều gây tốn kém chi phí thiết kế và in ấn – SMEs có thể lựa chọn giải pháp Báo cáo tích hợp. Doanh nghiệp có thể dành một phân mục chuyên biệt (khoảng 10-15 trang) về Phát triển bền vững nằm trong Báo cáo thường niên hoặc Hồ sơ năng lực. Cách làm này vừa tiết kiệm chi phí, vừa giúp đối tác có cái nhìn tổng quan về cả năng lực tài chính và phi tài chính của doanh nghiệp.
Tận dụng các công cụ và hướng dẫn tiêu chuẩn
SMEs nên khai thác tối đa các tài nguyên sẵn có từ tổ chức Global Reporting Initiative. Đặc biệt là các Tiêu chuẩn ngành giúp doanh nghiệp xác định nhanh chóng các chủ đề trọng yếu của ngành mình mà không mất quá nhiều chi phí thuê tư vấn đánh giá ban đầu.
Bài viết trên đã giúp các bạn tìm hiểu về giải pháp áp dụng tiêu chuẩn GRI dành cho doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs), cũng như lộ trình triển khai tối ưu nhất về mặt chi phí và nguồn lực. Hy vọng những thông tin của chúng tôi sẽ giúp ích phần nào đó dành cho bạn trong việc định hướng chiến lược phát triển bền vững. Đừng quên theo dõi những bài viết tiếp theo tại GREEN IN để có thêm nhiều thông tin được cập nhật mới nhất nhé!