Trong bối cảnh các tiêu chuẩn ESG, phát thải carbon và truy xuất nguồn gốc ngày càng trở thành 'giấy thông hành' của hàng hóa toàn cầu, nhiều chuyên gia, doanh nghiệp và tổ chức tài chính cho rằng chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn mang tính xu hướng mà đã trở thành điều kiện sống còn đối với nông nghiệp Việt Nam.
Hội thảo “Chuyển đổi xanh trong nông nghiệp: Cơ hội cho doanh nghiệp và hợp tác công - tư (PPP)” được diễn ra tại SECC, TP.HCM.
Áp lực xanh hóa từ thị trường toàn cầu
Chiều 20/5, tại Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn (SECC), Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam tổ chức hội thảo “Chuyển đổi xanh trong nông nghiệp: Cơ hội cho doanh nghiệp và hợp tác công - tư (PPP)” trong khuôn khổ Triển lãm ILDEX Vietnam & Horti Agri Vietnam 2026.
Hội thảo quy tụ nhiều chuyên gia, doanh nghiệp, tổ chức tài chính và đại diện các hiệp hội ngành hàng. Xu hướng xanh hóa nông nghiệp trong bối cảnh các tiêu chuẩn ESG. Phát thải carbon. Truy xuất nguồn gốc...Là những vấn đề hướng tới thảo luận tại đây, bởi nó đang là yêu cầu bắt buộc của thị trường quốc tế.
Phát biểu khai mạc, ông Hồ Xuân Hùng - Chủ tịch Tổng hội NN&PTNT Việt Nam - cho rằng ngành nông nghiệp thế giới đang bước vào giai đoạn chuyển đổi sâu sắc. Nơi đó, năng lực cạnh tranh không còn chỉ dựa vào sản lượng hay chi phí sản xuất.
“Chúng ta không thể tiếp tục phát triển chủ yếu theo chiều rộng, dựa nhiều vào khai thác tài nguyên, lao động giá rẻ và tăng trưởng sản lượng đơn thuần”, ông Hồ Xuân Hùng nhấn mạnh.
Theo ông, nông nghiệp Việt Nam cần chuyển sang mô hình mới hơn. Đó là “xanh hơn; thông minh hơn; phát thải thấp hơn; giá trị gia tăng cao hơn”.
Ông Hồ Xuân Hùng - Chủ tịch Tổng hội NN&PTNT Việt Nam - phát biểu tại hội thảo.
Ông cũng cho rằng chuyển đổi xanh hiện không chỉ là câu chuyện môi trường. Mà nó đã trở thành vấn đề năng lực cạnh tranh quốc gia và vị thế của nông sản Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tài chính xanh và liên kết chuỗi giá trị
Tại hội thảo, ông Phan Đình Tuệ - Thành viên HĐQT Sacombank, đã đưa ra ý kiến từ góc độ ngân hàng. Ông cho rằng trong hành trình “xanh hóa” của nông nghiệp Việt, vai trò của ngân hàng thương mại cũng cần thay đổi. Đó là không chỉ dừng ở việc cấp vốn như lâu nay. Ngân hàng phải trở thành đơn vị đồng hành cùng doanh nghiệp và nông dân trong quá trình xây dựng hệ sinh thái tài chính cho nông nghiệp xanh.
Ông cũng chỉ ra nhiều điểm nghẽn hiện nay. Đó là thiếu bộ tiêu chí xanh thống nhất, doanh nghiệp nhỏ khó tiếp cận vốn. Cùng với đó là mô hình tài trợ chuỗi giá trị còn hạn chế.
Ông Phan Đình Tuệ - Thành viên HĐQT Sacombank - cho rằng vai trò của ngân hàng thương mại cũng cần thay đổi.
TS. Nguyễn Trí Ngọc - Phó Chủ tịch Thường trực Tổng hội NN&PTNT Việt Nam - cho rằng chuyển đổi xanh phải là tiến trình tái cấu trúc toàn diện ngành nông nghiệp. Việc đó không chỉ là câu chuyện riêng của Nhà nước hay doanh nghiệp.
Theo ông Ngọc, hợp tác công - tư (PPP) cần được xem là cơ chế kết nối giữa nhiều thành phần. Bao gồm nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức tài chính, nhà khoa học và nông dân. Tất cả nhằm hình thành các chuỗi giá trị nông nghiệp xanh có khả năng cạnh tranh dài hạn.
TS. Nguyễn Trí Ngọc - Phó Chủ tịch Thường trực Tổng hội NN&PTNT Việt Nam - cho rằng chuyển đổi xanh phải là tiến trình tái cấu trúc toàn diện ngành nông nghiệp.
Ở góc độ doanh nghiệp, TS. Nguyễn Ngọc Bảo - Chủ tịch HĐQT Antesco, nhìn nhận tăng trưởng hiện nay phải gắn với bền vững, minh bạch và sức cạnh tranh dài hạn.
Theo ông Bảo, các thị trường nhập khẩu đang thay đổi rất nhanh theo hướng giảm phát thải, tăng truy xuất nguồn gốc, sử dụng tài nguyên hiệu quả và đáp ứng các tiêu chuẩn ESG. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp nào chậm chuyển đổi xanh có thể mất lợi thế cạnh tranh và khó giữ được thị trường xuất khẩu.
Trong khi đó, ông Đặng Huy Đông - Chủ tịch Hiệp hội Chuyển đổi Xanh Việt Nam - cho rằng chuyển đổi xanh hiện không còn là khẩu hiệu hay sự lựa chọn mang tính tự nguyện. Mà nó đã trở thành điều kiện bắt buộc nếu hàng hóa Việt Nam muốn tiếp cận các thị trường xuất khẩu lớn.
Ông Đông gây chú ý khi ví von báo cáo ESG và kiểm toán carbon như “tấm thị thực” của hàng hóa xuất khẩu.
“Nhà nước có thể cấp cho hàng hóa giấy phép xuất khẩu, thì đó mới chỉ là tấm hộ chiếu cấp cho công dân. Có đặt chân lên đất nước họ cần phải có tấm thị thực đó”, ông nói.
ông Đặng Huy Đông - Chủ tịch Hiệp hội Chuyển đổi Xanh Việt Nam - phát biểu tại sự kiện.
Công nghệ mở đường cho nông nghiệp phát thải thấp
Nhiều diễn giả tại hội thảo cho rằng cạnh tranh của nông sản Việt Nam trong tương lai sẽ phụ thuộc lớn vào khả năng giảm phát thải và minh bạch chuỗi cung ứng.
Theo PGS.TS Mai Quang Vinh - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Chuyển đổi Xanh Việt Nam, thì sản xuất lúa nước hiện là một trong những nguồn phát thải khí nhà kính lớn nhất của ngành nông nghiệp Việt Nam.
Ông Vinh giới thiệu nhiều giải pháp hiện nay được áp dụng. Đó là hệ thống tưới luân phiên khô - ướt (AWD). Xử lý rơm rạ bằng vi sinh, quản lý dinh dưỡng hữu cơ . Nền tảng đo đạc phát thải carbon theo tiêu chuẩn quốc tế. Theo nghiên cứu được trình bày, mô hình AWD có thể giúp giảm 48% phát thải methane và tiết kiệm 25 - 30% lượng nước, mà vẫn duy trì năng suất.
PGS.TS Mai Quang Vinh - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Chuyển đổi Xanh Việt Nam - phát biểu tại sự kiện.
Trong khi đó, bà Ngụy Thị Giang - Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Sáng tạo Xanh Việt Nam - cho rằng các tiêu chuẩn ESG đang dần trở thành điều kiện bắt buộc, để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Bà Ngụy Thị Giang - Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Sáng tạo Xanh Việt Nam- báo cáo tham luận "Nắm vững tiêu chuẩn phát triển bền vững (ESG) đáp ứng chuẩn quốc tế cho doanh nghiệp chế biến thực phẩm".
Theo bà Giang, để các tiêu chuẩn xanh đi vào thực chất, doanh nghiệp không chỉ cần nhận thức mà còn cần công nghệ, dữ liệu và các giải pháp quản trị phù hợp.
Ngoài ra, hội thảo cũng đề cập đến vai trò của công nghệ AI, drone và các giải pháp canh tác chính xác trong việc giảm lượng thuốc bảo vệ thực vật, tiết kiệm nước và nâng cao hiệu quả vận hành chuỗi sản xuất nông nghiệp.
TS. Phạm Thị Thu Hồng - Giám đốc Trung tâm KHCN Cửu Long, Đại học Cửu Long - nhấn mạnh rằng chuyển đổi xanh trong nông nghiệp là sự thay đổi về tư duy phát triển, mô hình quản trị và chuỗi giá trị.
Bà Phạm Thị Thu Hồng- Giám đốc Trung tâm KHCN Cửu Long, trường ĐH Cửu Long trình bày tham luận về Vai trò của cơ sở nghiên cứu, đào tạo và chuyển giao công nghệ trong thúc đẩy chuyển đổi xanh nông nghiệp.
Theo bà Hồng, các cơ sở đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ cần đóng vai trò trung tâm tri thức và cầu nối giữa khoa học với thực tiễn sản xuất. Đặc biệt tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long - nơi đang chịu nhiều tác động nghiêm trọng từ biến đổi khí hậu và xâm nhập mặn.
Hội thảo quy tụ nhiều chuyên gia, doanh nghiệp, tổ chức tài chính và đại diện các hiệp hội ngành hàng.
Khép lại hội thảo là phiên thảo luận mở với sự tham gia của các chuyên gia, doanh nghiệp và đại diện hiệp hội ngành hàng. Nhiều ý kiến cho rằng thách thức hiện nay nằm ở việc xây dựng hệ sinh thái liên kết đủ mạnh giữa Nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức tài chính, cơ sở nghiên cứu và người nông dân.
Từ một xu hướng phát triển, chuyển đổi xanh đang dần trở thành điều kiện cạnh tranh cốt lõi để nông nghiệp Việt Nam giữ thị trường xuất khẩu và nâng vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Nguồn: https://nongthonviet.vn/chuyen-doi-xanh-trong-nong-nghiep-la-bat-buoc-45395.html